تعادل سنجی توسعة کشاورزی آبی در استان البرز

نویسندگان

1 گروه برنامه ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه برنامه ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 گروه برنامه ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jne.2022.345685.2452
چکیده

مدیریت پایدار سرزمین با برنامه ­ریزی استفاده از سرزمین در چارچوب تعادل فضایی مناسب فعالیت‌های انسانی با توان ­های محیط ممکن م ی­شود، بنابراین درک کافی و شناسایی تعادل و عدم تعادل‌های سازمان فضایی و شناخت مفهوم توازن و منابع ایجاد آن‌ها زمینه ­ساز برنامه‌ریزی بهینه در جهت کاهش ناسازگاری‌ها و رفع تعارض‌های فضایی خواهد شد. مطالعه حاضر به سنجش تعادل فضایی کاربری‌ها در پی ارزیابی قابلیت اراضی و ارائه سه وضعیت تصمیم ­گیری، شامل توسعة متعادل، توسعة نامتعادل و توسعة ممکن پرداخت. ارزیابی توان اکولوژیک سرزمین مبتنی بر قابلیت‌سنجی مؤلفه­ های اکولوژیک است و این مطالعه متمرکز بر این سنجش برای برای توسعة زراعت آبی است. قابلیت‌سنجی براساس 9 معیار فاکتور (شیب، ارتفاع از سطح دریا، متوسط دمای سالانه، طبقه تناسب خاک برای کشاورزی، واحد اراضی، عمق خاک، حاصلخیزی خاک، زهکشی خاک و آب قابل برنامه‌ریزی کشاورزی) و 8 معیار محدودیت (تیپ و تولید پوشش مرتعی، رویشگاه جنگلی، شوری و فرسایش خاک، سیل‌خیزی، مناطق حساس فرهنگی، مناطق حساس اکولوژیک و کاربری ناسازگار) صورت گرفت. مطابق نتایج به‌دست آمده در حال حاضر حدود 32 هزار هکتار از وسعت استان توان توسعه برای زراعت آبی دارد که از این میزان، در حال حاضر 78 درصد به کشاورزی آبی اختصاص یافته و دارای توسعة متعادل است. نتایج به‌دست آمده نشان داد که هم اکنون حدود 6100 هکتار از گسترة استان (1/2 درصد استان) کماکان دارای ظرفیت طبیعی برای توسعة زراعت آبی است، اما کاربری به آن اختصاص نیافته است و حدود 14 درصد از اراضی استان تحت پوشش توسعة کشاورزی آبی نامتعادل قرار دارد و از ظرفیت اکولوژیک لازم برای توسعة کشاورزی برخوردار نیست.