هم افزایی الگوهای سیاستی: رویکرد سه گانه تنظیم‌گری - برنامه-آژانسِ مجری (مورد پژوهشی طراحی سیاست‌های معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور)

نویسندگان
doi
10.22034/sspp.2023.2001811.3423
چکیده

در دهه‌های گذشته، برای حمایت از حوزه علم و فناوری، سیاست‌های کلی، قوانین و مقررات متعددی در مراجع ذیصلاح تصویب شده است. در بسیاری از این موارد، به دلیل عدم اجرایی شدن مصوبات قبلی و احساس ضرورت برای پیگیری آنها، سیاست‌گذاران با تدوین قوانین جدید با مضامین مشابه، تلاش کرده‌اند تا از این راه گامی در جهت اجرا برداشته شود. به عنوان نمونه در مورد حمایت از نخبگان، توسعه پژوهش، تجاری سازی فناوری و استفاده از توان شرکت‌های توانمند داخلی اسناد بالادستی و قوانین متعددی در دو دهه گذشته تدوین شده است. با این وجود میزان موفقیت در اجرایی سازی همواره چالشی مهم در مقابل فعالان این حوزه بوده است. در این مقاله سعی شده است تا با تکیه بر تجربه فعالیت نگارنده در مسئولیت مرتبط با تدوین سیاست‌های نوآوری در دوره زمانی شش سال اخیر که با استفاده از روش اقدام پژوهی انجام شده است، الگویی برای اثربخشی در جاری سازی این سیاست‌ها ارائه گردد. در این راستا، سه سیاست مهم که محقق در اجرای آنها مشارکت مستقیم داشته است، برای مطالعه انتخاب شده‌اند. بر اساس یافته‌های محقق، تورم سیاست‌ها و قوانین کلان در کشور و تکرار اهداف هر یک در قالب برچسب‌های جدید، به اجرای سیاست منجر نخواهد شد. بلکه مطابق با رویکرد پیشنهادی این پژوهش، تبدیل اهداف سیاستی به طرح‌های عملیاتی و طراحی سیاست‌ها در سه بعد اصلی تنظیم‌گری، شکل‌دهی آژانس‌های نیمه‌مستقل و تدوین و اجرایی‌سازی برنامه‌های سیاستی توسط آن‌ها، تحقق اهداف سیاست‌های کلان و قوانین کشور در توسعه علم و فناوری و نوآوری را تسهیل می‌نماید.