یاور کوهستان در دلفان، شمال لرستان
نویسندگان
1 دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه باستانشناسی، پژوهشکدۀ باستانشناسی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران
3 دکتری باستانشناسی، مدرس گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران (نویسندۀ مسئول).
4 استاد گروه باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22084/nb.2023.26194.2478چکیده
سرزمین باستانی ایلام دارای مجموعۀ قابلتوجهی از بقایای فرهنگی است و سهم چشمگیری در شناسایی فرهنگ، روابط اقتصادی، تجاری و هنر جوامع خاور نزدیک در طی هزارههای سوم، دوم و اول پیشازمیلاد دارد. ازمیان بقایای فرهنگی این دوره که از کاوشهای علمی باستانشناسی بهدست آمده، مُهرهای استوانهای و نیز اثرمُهر ازجمله شواهد بسیار مهمی هستند که میتوانند سیمای روشنی از رویدادهای فرهنگی این دوره برای پژوهشگران ترسیم نمایند؛ همچنین مهرهای کتیبهدار ما را با صاحبانشان نیز آشنا میکنند که چه کسانی بودهاند، شغل آنها چه بوده یا دارای چه جایگاه و منزلت اجتماعی بودهاند؟ در سال 1398ه.ش. مجموعهای از مهرهای موزۀ ملی ایران شامل 50عدد مهر استوانهای ایلامی (ایلام قدیم و میانه) بررسی و مطالعه شدند. درمیان این مهرها، مهری کتیبهدار شناسایی شد که گرچه پیش از این توسط «اسکالونه» بررسی و در رسالۀ وی منعکس شده بود، اما متن آن ترجمه نشده بود؛ لذا با ترجمۀ این مهر که از دلفان بهدست آمده است بهنام دو نفر برمیخوریم که احتمالاً کاتبانی شناخته شده هستند. اگرچه از محل دقیق مهر اطلاع دقیقی در دست نیست، اما با توجه به کتیبهای که برروی آن بهچشم میخورد و ذکر این نام برروی کتیبههای دیگر میتواند اطلاعات خوبی را در اختیار ما قرار دهد. در این پژوهش به بررسی سبک و فرم این مهر، بررسی متن تاریخگذاری آن پرداخته شده است؛ بر ایناساس، این مهر مربوط به شخصی بهنام «شدو ناصیر» و متعلق به دورۀ ایلام قدیم است که علاوهبر اینکه نفوذ فرهنگ ایلامی در این منطقه را نشان میدهد، بلکه سرنخ مهمی از روابط خوزستان و زاگرسمرکزی در اوایل هزارۀ دوم پیشازمیلاد است. در این پژوهش به این نکات پرداخته خواهد شد که شدو ناصیر کیست و چرا مهر وی در دلفان یافت شده است؟
