بررسی انتقادی نظریۀ معرفتشناسی مشارکت در فهم باورهای دینی
نویسندگان
1 دکتری فلسفۀ معاصر، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران؛ قم، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.
doi
10.22034/jpiut.2022.52570.3299چکیده
جان کاتینگهام فیلسوف معاصر انگلیسی بهترین شیوه برای فهم باور دینی را فهم همدلانه از آن میداند. وی نظریۀ خود را معرفتشناسی مشارکت مینامد. بر اساس این نظریه، برای فهم باورهای دینی باید رویکرد تفکیک شده را کنار گذاشت و با ورود به زیست ایمانی شرایط تحقق تجارب دینی مومنین را برای خود فراهم آورد و در ضمن این مشارکت همدلانه در دین، نظر نقادانۀ را نیز حفظ نمود. وی چنین رویکردی را، راه میانهای بین خردگریزی کرکگوری و نسبیگرایی پلانتینگایی دانسته و آن را قابل تعمیم به سایر حوزهها فلسفی میداند. این رویکرد با انتقادهایی مواجه است. نخست آنکه قبل از ورود به یک زیست ایمانی، ارزیابی جهانبینی آن ضروری است و این ارزیابی مقدم بر سیستم عملی و متون ادبی و عاطفی آن دین میباشد. دوم آنکه تلازمی میان فهم همدلانه از دین و ورود به زیست ایمانی نیست و سوم آنکه با ورود به یک زیست ایمانی، پذیرش یک باور غیر ارادی خواهد بود و بعد از تحقق چنین باوری، نقد آن میسر نیست.