طراحی مدل حکمرانی مشارکتی با رویکرد ترکیبی: زمینه مدیریت تقاضای برق در ایران

نویسندگان

1 دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز

3 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

doi
چکیده

محدودیت‌های تأمین برق تبدیل به یک مسئله عمومی شده است. در کنار عوامل مربوط به سمت عرضه، وضعیت تقاضای برق به لحاظ میزان مصرف و بهره‌وری، وضعیت نامطلوبی دارد. با توجه به عدم حاکمیت موثر سمت عرضه بر سمت تقاضای برق و ناکارآمدی روش‌های حکمرانی بالا به پایین، هدف از این تحقیق، طراحی مدل حکمرانی مشارکتی برای مدیریت تقاضا است. روش پژوهش به لحاظ ماهیت داده، ترکیبی و هدف توسعه‌ای و کاربردی دارد.‏ مشارکت‌کنندگان در بخش کیفی را 9 نفر از خبرگان عرضه و تقاضای برق تشکیل می‌دهد که به صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و حجم انتخاب آنان بر اساس اشباع نظری تعیین شد. جامعه آماری در بخش کمی برابر با کارکنان صنعت برق، مصرف‌کنندگان عمده برق و نهادهای اثرگذار برابر با 384 نفر به صورت تصادفی انتخاب شد. گردآوری اطلاعات از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق و پرسشنامه بود و تجزیه ‌و تحلیل اطلاعات از طریق فن تحلیل مضمون و معادلات ساختاری انجام شد. نتایج منجر به شناسایی شاخص‌های زمینه سیستم، عوامل مؤثر بر مشارکت، مشارکت، تسهیل‌گر مشارکت و دستاوردهای مشارکت گردید. همچنین نتایج نشان داد؛ زمینه سیستم و عوامل مشارکت بر مشارکت و دستاوردهای مشارکت تأثیر مثبت و معنی‌داری دارد و تسهیل‌گر مشارکت، رابطه بین مشارکت و دستاوردهای مشارکت را تعدیل می‌کند. تأسیس بازار مدیریت تقاضا، نهاد تنظیم‌گر مقررات مستقل و نهادهای خدمات انرژی محلی از جمله پیشنهادهای نهادی استخراج‌شده از این تحقیق هستند. پیاده‌سازی این مدل می‌تواند منافعی از جمله امنیت عرضه برق بلندمدت، منافع اقتصادی و تعمیم‌پذیری الگوهای مشارکتی در کشور ایجاد کند.