رویکرد مارپیچ تکاملی به تحقق الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت؛ آسیب شناسی رویکردهای موجود و پیشنهاد رویکرد جایگزین

نویسندگان
doi
چکیده

تحلیل گفته‌ها و نوشته‌های مسؤولان و اندیشمندان در خصوص الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت نشان می‌دهد که عمده آنها به این امر معتقدند که برای تحقق این الگو باید گامها را به‌شکل سری و پشت‌سر یکدیگر طی کرد. گام اول تدوین همه عناصر فلسفه اسلامی-ایرانی است، گام دوم شکل‌گیری مؤلفه‌های علم اسلامی-ایرانی، مبتنی بر این فلسفه، است، گام سوم، تحقق فناوری اسلامی-ایرانی مبتنی بر این علم است و به‌همین ترتیب این گام‌ها طی می‌شوند تا فرهنگ و تمدن اسلامی-ایرانی شکل بگیرد. اما بررسی تاریخ تمدن‌های بشری نشان می‌دهد که این نگاه با طبیعت تکاملی جامعه سازگار نیست و هیچ‌یک از جوامع انسانی چنین راهی را نپیموده‌اند. رویکرد جایگزین، رویکرد مارپیچی تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت است. در این رویکرد، حرکت در همه زمینه‌ها با هم آغاز می‌شود؛ چه در فلسفه، چه در علم و ... حرکت در محوری نوین آغاز می‌شود و این نیست که از یکی از آن‌ها آغاز شود. این حیطه‌ها در تکامل خود حرکت مارپیچی دارند. یعنی فلسفه اسلامی ایرانی به‌مانند پازلی است که تکه‌های آن در مقاطع زمانی متفاوت ساخته و تکمیل می‌شوند و پس از گذشت زمان طولانی، تصویری به نام فلسفه اسلامی ایرانی کامل می‌شود و با این ماهیت شناخته می‌شود. و در لابلای ساخته شدن تکه‌های فلسفه، تکه‌های علم، فناوری، صنعت، اقتصاد، سیاست و ... نیز به طور هم-زمان ساخته می‌شوند. ویژگی سوم آن است که همه این حیطه‌‌ها و حوزه‌ها روی همدیگر تأثیر می‌گذارند و هر اقدامی در هر یک از ساحت‌ها، روی اقدامات بعدی سایر ساحت‌ها اثر می‌گذارد.