فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دمای سطح زمین، تابعی از انرژی خالص در سطح زمین است که به مقدار انرژی رسیده به سطح، گسیلندگی، رطوبت، جریان هوای جوی، توپوگرافی و شرایط اقلیمی منطقه بستگی دارد. در این پژوهش از داده­ های روزانة سنجندة مودیس ماهواره تررا جهت تحلیل تغییرات زمانی-مکانی دمای سطح زمین در استان خراسان جنوبی استفاده شده است. بازة زمانی این داده ­ها، روزانه و از سال1381 تا 1398 برابر با 6449 روز خورشیدی را شامل می ­شود. تفکیک مکانی پیکسل ­ها، 1*1 کیلومتری در سیستم شبکه­ بندی سینوسی است که برای پهنة این استان، 174015پیکسل استخراج شد. پهنه­ بندی مکانی دمای سطح زمین نشان داد که دما در این استان، میل به خوشه ­ای شدن و متمرکزشدن دارد. به‌طوری‌که، گرنیگاه و ثقل افزایشی دما در بخش­ های جنوبی، جنوب­غرب و غرب استان که منطبق بر مناطق کم‌ارتفاع و در همسایگی با کویرلوت و دشت کویر هستند، انطباق بالایی دارد. همچنین واکاوی روند دمای سطح زمین حاکی از این است که 1/5 درصد از وسعت استان در قلمرو روند افزایشی دماست که در بخش ­های شمال و  شمال­ غرب استان با استان سمنان، اصفهان و در همسایگی کویر مرکزی ایران و کویر لوت واقع شده است. کمتر از یک درصد از مساحت استان نیز، دارای روند کاهشی دما می ­باشد که در اغلب نقاط استان به‌ویژه در مناطق مرتفع و کوهستانی به‌صورت پراکنده مشاهده می­شود. به‌نظر می­رسد در این استان، تابستان و زمستان در حال گرم‌ترشدن هستند که نباید از نقش شرایط اقلیمی و توپوگرافی منطقه مانند همجواری با بیابان ­ها و کویرهای بزرگ ایران، کاهش پوشش‌گیاهی استان و جذب حداکثری دمای تابشی خورشید در وردش­ های دمای سطحی غافل شد. بنابراین تغییر سیستم آبیاری از غرقابی به قطره­ای یا تشتکی، تغییر الگوی کشت و توسعة محصولات مقاوم در برابر تنش گرمایی مانند زرشک، زعفران و عناب ضروری به‌نظر می­رسد.