استفاده از روش سطحپاسخ (RSM) بهمنظور ارائه مدل بهینهسازی مشخصات خاک برای طراحی فیلتر طبیعی تصفیة پساب (مطالعة شرکت پتروشیمی شهید تندگویان)
نویسندگان
1 گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه مهندسی منابع طبیعی- آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
3 گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و مالی، دانشگاه خاتم، تهران، ایران
doi
10.22059/jne.2022.336097.2359چکیده
در فرآیندهای تولید صنعت پتروشیمی مواد شیمیایی سمی و خطرناکی وجود دارد که امروزه باعث شده تصفیة پساب صنایع پتروشیمی یکی از مهمترین مسائل زیستمحیطی جهان باشد. بنابراین در این تحقیق ، اقدام به ارائه مدل بهینهسازی مشخصات خاک بهمنظور طراحی فیلتر طبیعی تصفیة پساب شرکت پتروشیمی شهید تندگویان با بکارگیری روش سطحپاسخ (RSM) شد. بدین منظور، پس از انتخاب خاک های مورد نظر در شهرستان بهمئی استان کهگیلویه و بویراحمد و نمونه برداری از آنها، مشخصات فیزیکی و شیمیایی خاک های مورد تحقیق شامل اسیدیته (pH)، هدایت الکتریکی (EC)، درصد مادة آلی (OM) و درصد رس (Clay) تعیین شد. در مرحلة بعد اقدام به طراحی 12 فیلتر طبیعی خاک در ابعاد کوچک در محیط آزمایشگاهی شد و پس از تهیة پساب از شرکت پتروشیمی تندگویان اقدام به انجام آزمایش های فیلتراسیون پساب شد. چهار پارامتر اسیدیته (pH)، کل مواد جامدمعلق (TSS)، مقدار آهن (Fe) و مقدار منگنز (Mn) پساب خروجی از فیلترها بهعنوان متغیرهای پاسخ تعیین شدند. سپس به روش سطح پاسخ هیستوریکال بین چهار پارامتر خاک (متغیرهای مستقل) و هرکدام از پارامترهای پساب (متغیرهای پاسخ) با استفاده از نرمافزار آماری Design-Expert مدل های رگرسیونی برازش داده شد. مدل های رگرسیونی بهمنظور رسیدن بهمقدار بهینه پارامترهای فیزیکی و شیمیایی خاک با هدف بهترین خروجی پساب با کمترین میزان آلودگی با الگوریتم بهینه سازی ازدحام ذرات (PSO) بهینه شدند. نتایج نشان داد که، پارامترهای اسیدیته، هدایت الکتریکی، مادة آلی و درصد رس زیاد خاک باعث افزایش اسیدیته و کاهش کل مواد جامدمعلق، آهن و منگنز موجود در پساب خواهند شد و از این طریق در تصفیة پساب پتروشیمی نقش مؤثری دارند. نتایج الگوریتم بهینهسازی نیز نشان داد که، هدایت الکتریکی 3 دسیزیمنس بر متر، اسیدیته 7/9، درصد مادة آلی 2/95 و میزان رس 50 درصد بهینه ترین مقادیر پارامترهای خاک هستند که پارامترهای خروجی پساب آنها شامل مقادیر اسیدیته خنثی بالای 7، کل مواد جامدمعلق 90 ، آهن 1 و منگنز 2/3 میلیگرم بر لیتر است. نتایج این تحقیق می تواند به ساخت یک فیلتر طبیعی خاک در ابعاد بزرگ کمک کند.