فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دولت ایران در سده اخیر به ابزارهای مختلف برای تغییر رفتار کشورهای هدف متوسل شده است. یکی ِ از این ابزارها «اقتصادی» است. توسل به ابزارهای اقتصادی ملی و فراملی برای تغییر رفتار دولت هدف »کشورداری اقتصادی» نامیده میشود. این نوع از کشورداری، ابزار مهم سیاست خارجی در پیشبرد »توسعه اقتصادی« است. مطالعه موردی برای فرضیه یادشده در نوشتار حاضر ایران و افغانستان هستند. مطالعه نقش سیاست خارجی بر توسعه به وسیله کشورداری اقتصادی روزنهای جدید پیرامون مطالعاتی«اهمیت ابزارهای سیاستگذاری عمومی و توسعه در ایران است. هدف پژوهش» تبیین تاریخی ـ عل ِ اقتصادی فراملی در توسعه جوامع است. پرسش مقاله بدین شرح است: کشورداری اقتصادی ایران در قبال افغانستان (1298-1398ش.) چه فرایندی را طی کرده است؟ بر اساس یافته های پژوهش سیاست خارجی ایران در دولت پهلوی اول از طریق ابزارهای سیاسی و دفاعی، ازجمله پیمان های مودت و در پهلوی دوم تحت تأثیر مدرنیزاسیون از ابزارهای اقتصادی همچون حمایت های مالی و موافقتنامه های تجاری درصدد تغییر رفتار خارجی دولت افغانستان بود، اما پس از سقوط پهلوی ابزارهای نظامی به علت ایدئولوژی های انقالب اسالمی 1357 و کودتای کمونیستی 1357 در افغانستان جایگزین ابزارهای اقتصادی شد، ازجمله حمایت های تسلیحاتی ایران از مجاهدین افغان علیه دولت کابل. پس از سقوط طالبان، ایران به تدریج به ابزارهای اقتصادی متوسل شد که یکی از نتایج آن تبدیل شدن ایران به بزرگترین شریک تجاری افغانستان طی چند سال گذشته است. مقایسه دوره های یادشده نشان میدهد که ابزارهای اقتصادی بیش از سایر ابزارها منافع و همگرایی دو کشور را محقق کرده است؛ بنابراین ابزارهای اقتصادی فراملی از ضرورت های گریزناپذیر در توسعه کشورهاست.