ارزیابی و پایش کیفی آب‌های سطحی و زیرزمینی منطقة معدنی مس چهارگنبد، تحت تأثیر سد باطله

نویسندگان

1 گروه پژوهشی محیط زیست، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

2 گروه پژوهشی محیط زیست، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

3 گروه پژوهشی اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

4 اداره کل حفاظت محیط زیست استان کرمان، کرمان، ایران

5 اداره کل حفاظت محیط زیست استان کرمان، کرمان، ایران

doi
10.22059/jne.2022.336051.2357
چکیده

به‌منظور تاثیر احتمالی نشت سد باطله معدن مس چهارگنبد بر منابع آبی محدودة سد، مطالعات کیفی آب‌های سطحی و زیرزمینی، در دو فصل خشک و تر انجام شد. تعداد 10 نمونه آب، از بخش‌های مختلف محدودة سد باطله به‌منظور آنالیزهای کیفی آب از جمله ویلکاکس و شولر و همچنین با استفاده از نرم‌افزار Arc GIS، نمودارهای مربوطه مورد تفسیر قرار گرفت. نتایج نشان داد که آب آشامیدنی و کشاورزی در منطقه، در حد استانداردهای جهانی زیست‌محیطی می‌باشد. میزان کلراید در آب زهکش سد باطله mg/l 499  به‌دست آمد که 99 واحد از میزان استاندارد تعریف شده شرب ایران (400mg/l) و 149 واحد از میزان استاندارد کشاورزی (mg/l 350) بیشتر شده است. همچنین، نتایج نشان داد میزان منیزیم در فصل خشک نسبت به فصل تر افزایش نسبی داشته است، که مقادیر بالای منیزیم نسبت به کلسیم آب در سامانة آبیاری روی کیفیت خاک تأثیر منفی گذاشته و خاک را به‌سمت قلیایی شدن پیش می‌برد. مولیبدن در نمونه‌های مربوط به سد در هر دو فصل تر و خشک از میزان استاندارد مصارف کشاورزی (10mg/l) بالاتر می‌باشد، که این افزایش در فصل خشک نمایان‌تر می باشد. مقادیر بی‌کربنات در فصل خشک نسبت به فصل تر افزایش محسوس‌تری نشان داد، که میزان این پارامتر در آب ورودی به کارخانه، رودخانه‌های اطراف و آب زهکش بیش از حد استاندارد کشاورزی به‌دست آمد. بنابراین پیشنهاد می‌شود، تعداد 23 چاه مشاهده‌ای به عمق حداکثر 50 متر به‌عنوان چاه پایش درجة 1 در اطراف سد باطله معدن مس چهار گنبد حفر گردد.