رتبه‌بندی مالچ‌های ویناسی بر اساس شاخص‌های محیط‌زیستی با استفاده از مدل تاپسیس (مطالعة شمال خرمشهر)

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/jne.2022.337708.2378
چکیده

امروزه، با توجه ­به اثرات منفی مالچ­ های نفتی بر محیط­ زیست، استفاده از مالچ­ های سازگار با محیط­زیست توجه زیادی را به خود معطوف کرده است. هدف از پژوهش حاضر، تعیین بهترین ترکیب از ویناس، فیلترکیک، باگاس و خاکستر باگاس به ­عنوان مالچ از نظر شاخص ­های محیط‌زیستی در شمال خرمشهر است. در این مطالعه، از ترکیب ویناس (0، 100 و 200 گرم) با باگاس (0، 25 و 50 گرم)، خاکسترباگاس (0، 25 و 50 گرم)، فیلترکیک (0، 12/5 و 25 گرم) و یک لیتر آب، 81 تیمار فراهم شده است. در گام اول، از بین 81 تیمار، تیمارهای در محدودة مناسب شوری و اسیدیته تعیین شدند و در گام دوم، پس از مالچ­پاشی (35 تیمار بهینه در گام اول) روی سینی­های آزمایشگاهی (100×30 ×2 سانتی­متر)، مقاومت برشی، مقاومت فشاری، مقاومت ­به­ ضربه، ضریب درز ­و ­ترک سطحی برای تیمارهای بهینه با حداقل سه تکرار اندازه ­گیری شده ­است. در گام سوم، مالچ­ های منتخب در گام دوم به ­صورت کیفی امتیازبندی شده ­است. درگام چهارم، تیمارهای منتخب در گام قبلی از لحاظ شاخص­ های عناصر سنگین (کادمیوم، کروم، سرب، روی، آرسنیک، جیوه، وانادیم و نیکل)، شوری، اسیدیته وخصوصیات شیمیایی (کلسیم، منیزیم، سدیم، سولفات، کلر، فسفر، پتاسیم، کربن آلی،  نیتروژن و نسبت جذب سدیم)، موردبررسی قرار می­ گیرند. در گام آخر تیمارها از لحاظ شاخص­ های محیط­زیستی بااستفاده از مدل تاپسیس رتبه ­بندی شدند و تیمار با بالاترین شاخص نزدیکی، به ­عنوان مالچ بهینه انتخاب شد. نتایج مدل تاپسیس نشان داد که تیمار 19 (100 گرم ویناس، 50 گرم باگاس، فاقد خاکسترباگاس و 12/5 فیلترکیک)، با شاخص نزدیکی 0/89 رتبه­ اول را به ­دست آورده ­است. براساس نتایج این پژوهش، می ­توان نتیجه­­گیری کرد که کاربرد ویناس (100 گرم) در تیمار بهینه، منجر به افزایش رتبه مالچ ویناسی از لحاظ شاخص­های محیط­زیستی با شاخص نزدیکی 0/89 خواهد شد. از سوی دیگر، حضور باگاس و فیلترکیک در مالچ بهینه، بر افزایش مقاومت برشی (تا 2 کیلوگرم برسانتی­مترمربع نسبت به شاهد) و کاهش ضریب درز ­و ­ترک (تا 1/8 درصد نسبت به شاهد) تاثیر به‌سزایی دارد.