رتبهبندی مالچهای ویناسی بر اساس شاخصهای محیطزیستی با استفاده از مدل تاپسیس (مطالعة شمال خرمشهر)
نویسندگان
1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
doi
10.22059/jne.2022.337708.2378چکیده
امروزه، با توجه به اثرات منفی مالچ های نفتی بر محیط زیست، استفاده از مالچ های سازگار با محیطزیست توجه زیادی را به خود معطوف کرده است. هدف از پژوهش حاضر، تعیین بهترین ترکیب از ویناس، فیلترکیک، باگاس و خاکستر باگاس به عنوان مالچ از نظر شاخص های محیطزیستی در شمال خرمشهر است. در این مطالعه، از ترکیب ویناس (0، 100 و 200 گرم) با باگاس (0، 25 و 50 گرم)، خاکسترباگاس (0، 25 و 50 گرم)، فیلترکیک (0، 12/5 و 25 گرم) و یک لیتر آب، 81 تیمار فراهم شده است. در گام اول، از بین 81 تیمار، تیمارهای در محدودة مناسب شوری و اسیدیته تعیین شدند و در گام دوم، پس از مالچپاشی (35 تیمار بهینه در گام اول) روی سینیهای آزمایشگاهی (100×30 ×2 سانتیمتر)، مقاومت برشی، مقاومت فشاری، مقاومت به ضربه، ضریب درز و ترک سطحی برای تیمارهای بهینه با حداقل سه تکرار اندازه گیری شده است. در گام سوم، مالچ های منتخب در گام دوم به صورت کیفی امتیازبندی شده است. درگام چهارم، تیمارهای منتخب در گام قبلی از لحاظ شاخص های عناصر سنگین (کادمیوم، کروم، سرب، روی، آرسنیک، جیوه، وانادیم و نیکل)، شوری، اسیدیته وخصوصیات شیمیایی (کلسیم، منیزیم، سدیم، سولفات، کلر، فسفر، پتاسیم، کربن آلی، نیتروژن و نسبت جذب سدیم)، موردبررسی قرار می گیرند. در گام آخر تیمارها از لحاظ شاخص های محیطزیستی بااستفاده از مدل تاپسیس رتبه بندی شدند و تیمار با بالاترین شاخص نزدیکی، به عنوان مالچ بهینه انتخاب شد. نتایج مدل تاپسیس نشان داد که تیمار 19 (100 گرم ویناس، 50 گرم باگاس، فاقد خاکسترباگاس و 12/5 فیلترکیک)، با شاخص نزدیکی 0/89 رتبه اول را به دست آورده است. براساس نتایج این پژوهش، می توان نتیجهگیری کرد که کاربرد ویناس (100 گرم) در تیمار بهینه، منجر به افزایش رتبه مالچ ویناسی از لحاظ شاخصهای محیطزیستی با شاخص نزدیکی 0/89 خواهد شد. از سوی دیگر، حضور باگاس و فیلترکیک در مالچ بهینه، بر افزایش مقاومت برشی (تا 2 کیلوگرم برسانتیمترمربع نسبت به شاهد) و کاهش ضریب درز و ترک (تا 1/8 درصد نسبت به شاهد) تاثیر بهسزایی دارد.