فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حوضة آبخیز قلعه‌چای به‌عنوان یکی از حوضه‌های آبخیز دریاچه ارومیه دارای 36 روستا بوده که اغلب در زمینة کشاورزی فعالیت دارند. مشکل اصلی این محدوده از حدود 20 سال گذشته، کاهش مداوم آب در دسترس است. کمبود منابع آب، ضرورت ارتقای بهره‌وری آب را ایجاب می‌کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل مؤلفه ­های کلیدی مؤثر بر ارتقای بهره‌وری آب در 36 سکونتگاه­های روستایی حوضة‌ آبخیز قلعه‌چای و بررسی وضعیت جاری روستاها از نظر مؤلفه‌های کلیدی شناسایی است. جمع‌آوری داده‌ها به‌صورت پرسشنامه دلفی و با مشارکت خبرگان بوده که با نرم‌افزار میک‌مک تحلیل گردید. تعداد مؤلفه‌های مورد بررسی شامل 20 مؤلفه اثرگذار بر ارتقای بهره‌وری آب می‌باشد. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی 9 مؤلفه کلیدی مؤثر بر ارتقای بهره­ وری آب در محدوده حوضة آبخیز قلعه ­چای شد. مهم‌ترین مؤلفه‌های کلیدی شناسایی شده به‌ترتیب عبارت‌اند از: نوسازی کانال‌ها، کاهش مدت‌زمان آبیاری و افزایش دفعات، کاستن از وسعت اراضی در مناطق پرشیب، بهبود کیفی مدیریت و اتخاذ رویکرد همه‌جانبه، انتقال آب از منبع تا مزرعه با استفاده از کانال‌های سرپوشیده، استفاده از نهاده‌های کشاورزی با نیاز آبی کمتر، پرداخت یارانه برای آبیاری بارانی و قطره‌ای، استفاده از تجهیزات پیشرفته کاهندة مصرف آب و ارتقای مهارت روستائیان در زمینة بهره‌وری آب که با امتیازهای 767، 766، 655، 654، 632، 609، 608، 541 و 496 در اولویت ­های اول تا نهم قرار دارند. نتایج اولویت‌بندی روستاها از نظر مؤلفه‌های کلیدی نشان داد که به ترتیب روستاهای هرگلان، آلمالو و توتاخانه با امتیازهای 0/042، 0/045 و 0/051 دارای بیشترین امتیاز هستند. با توجه به یافته‌های پژوهش، می‌توان گفت تحقق راهکارهای ارتقای بهره ­وری آب در گروه توجه هم­­زمان به تمامی مؤلفه و اتخاذ رویکرد همه‌جانبه است.