فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

راهپیمایی اربعین حسینی طی سال‌های اخیر به یکی از بزرگ‌ترین آیین‌های مذهبی و اجتماعی در جهان اسلام تبدیل شده است. در این میان، حضور فعال کردهای شیعه عراق در این آیین، پدیده‌ای کمتر تحلیل‌شده اما دارای ابعاد فرهنگی، هویتی و ژئوپلیتیکی قابل‌توجه است. پژوهش حاضر باهدف واکاوی نقش و انگیزه‌های مشارکت کردهای شیعی عراق در آیین اربعین، تلاش دارد تا فراتر از رویکرد مناسکی صرف، به لایه‌های معنایی و کارکردی این مشارکت بپردازد. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با مشارکت‌کنندگان کرد شیعی در مراسم اربعین، تحلیل اسناد تاریخی، و تطبیق‌یافته‌ها با ادبیات نظری است. نتایج نشان می‌دهد که مشارکت کردهای شیعی در آیین اربعین، صرفاً از سر التزام مذهبی نیست، بلکه بازتابی از کنش هویتی آنان برای بازسازی منزلت اجتماعی، احیای حافظه جمعی دوران تبعید و ترد در رژیم بعث، و بیان وفاداری به مرجعیت شیعی و همبستگی با جمهوری اسلامی ایران است. پیوندهای تاریخی و زبانی با ایران، هم‌پوشانی فرهنگی با جامعه شیعی ایرانی، و نقش فعال در خدمت‌رسانی به زائران، ازجمله زمینه‌هایی است که موقعیت نمادین کردهای شیعی را در این آیین تقویت کرده است. درنهایت، یافته‌ها نشان می‌دهد که آیین اربعین برای کردهای شیعه به بستری برای ابراز هویت، تعامل بین فرهنگی، و بازتعریف موقعیت در عراق پساصدام بدل شده است. این امر دارای پیامدهایی مهم برای دیپلماسی فرهنگی ایران و گفتمان ژئوپلیتیکی تشیع در منطقه است.