فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل‌های جهانی از ذرات معلق (PM2.5 ) نشان می‌دهد که در معرض قرار گرفتن مقابل این ذرات، پنجمین عامل خطر مرگ میر در جهان است. هدف از این تحقیق بررسی تغییرات آلاینده‌های معلق جوی در کلان‌شهرهای تهران، کرج، اصفهان، مشهد و شیراز با استفاده از تلفیق عمق نوری تصاویر ماهواره‌ای است. روش کار ابتدا از تصاویر ماهواره‌ای سنجنده‌های MODIS، MISR و SeaWifs استفاده شد سپس برای صحت‌سنجی، از داده‌های ایستگاه‌های کنترل کیفی کلان‌شهرهای ایران و شاخص‌های آماری استفاده شد. همچنین برای تحلیل روند، روش من‌-کندال و شیب سنس بکار گرفته شد. نتایج نشان داد تغییرپذیری سالیانه ذرات معلق (PM2.5) طی دورة آماری 2000-2018 روندی افزایشی را در تمامی کلان‌شهرهای ایران دارد. شهرستان تهران بیشینة میزان PM2.5 را نشان داد که بیشتر از سایر کلان­شهرها است. بعد از آن کرج و اصفهان بیشترین مقدار را به خود اختصاص دادند. همچنین مقدار روند و شیب روند PM2.5 در تمامی کلان­شهرهای روند افزایشی داشت. این مقدار روند، برای تهران در سطح آماری 0/05 معنی­دار است؛ به‌طوری‌که نمرة Z آزمون من-کندال برای تهران 1/998 به‌دست‌آمده است. کمترین مقدار روند ذرات معلق در کلان‌شهر اصفهان با نمرة Z آزمون من-کندال 0/02 است. اثرات مناطق شهری و تغییرات ارتفاعی بیش­ترین تغییرات فضایی مقدار PM2.5 برآورد شده را نشان می­دهند. مقدار PM2.5 در تمامی کلان‌شهرها دارای تنوع فضایی بالایی بود؛ علت این تغییرپذیری به دلیل نزدیکی به منابع اصلی گردوغبار و آلایندهای شهری و صنعتی سوی دیگر است.