فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر اقلیم با تغییر فصل رشد یا تغییر الگو‌های دمایی که محرک تغییر چرخه حیات است، بر بسیاری از گیاهان و جانوران تأثیر می‌گذارد. گونه جو پیازدار (Hordeum bulbosum) با پراکندگی زیاد در زاگرس به ویژه زیر اشکوب‌های جنگل‌های بلوط غرب در ناحیه رویشی ایران و تورانی، گونه‌ای مهم برای احیا و اصلاح مراتع است. در این مطالعه اثر تغییر اقلیم بر پراکنش جغرافیایی این گونه در استان چهارمحال و بختیاری واقع در زاگرس مرکزی مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور، 73 نقطه حضور با استفاده از سیستم موقعیت‌یاب جهانی (GPS) ثبت و تعداد 11 متغیر محیطی شامل متغیرهای زیست‌اقلیمی، فیزیوگرافی و کاربری سرزمین در مدل­سازی مورد استفاده قرار گرفت. مدل­سازی اجماعی شامل مدل شبکة عصبی مصنوعی، روش افزایشی تعمیم‌یافته، مدل‌خطی تعمیم‌یافته، تحلیل ممیزی انعطاف‌پذیر، جنگل تصادفی و رگرسیون چند‌متغیره تطبیقی انجام بود که در نهایت قابل اعتمادترین مدل، مدل جنگل‌تصادفی تعیین شد. همچنین پیش‌بینی برای سال‌ 2070 بر اساس سه سناریوی افزایش گازهای گلخانه‌ای SSP126، SSP370 و SSP585 و دو مدل گردش عمومی GFDL-ESM4 و MRI-ESM2-0 انجام شد. نتابچ نشان داد حدود 25 درصد منطقة مورد مطالعه در حال حاضر به‌عنوان رویشگاه مطلوب گونه شناسایی شده است و موثرترین متغیرها در پراکنش گونه عبارتند از: مجموع بارندگی سالانه، میانگین دمای پربارش‌ترین سه ماهه متوالی سال و مجموع بارندگی گرم‌ترین فصل سال. پیش‌بینی می‌شود که به‌واسطه تغییر اقلیم در مدل گردش عمومی GFDL-ESM4، 32/27 درصد (SSP370) تا 31/02درصد (SSP585) و برای مدل MRI-ESM2-0، 26/06درصد (SSP370) تا 31/68درصد (SSP585) در سال 2070 از رویشگاه مطلوب گونه کاسته شود. نقشه‌های رویشگاه‌ مطلوب امروزی و آینده که در این پژوهش تهیه شده‌اند، می‌تواند در تدوین و اجرای برنامه‌ها و طرح‌های مدیریتی و حفاظتی گونة مورد مطالعه مورد استفاده قرار گیرد.