بررسی اثر صنعتی‌شدن و شهرنشینی بر مصرف انرژی با استفاده از رگرسیون آستانه‌ای

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد انرژی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22059/jne.2022.326842.2247
چکیده

مصرف سوخت­ های فسیلی و انتشار گازهای گلخانه ­ای، پیامدهای مختلف زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی را به‌دنبال دارد. نرخ شهرنشینی و رشد صنایع در کشورهای در حال توسعه، از آغاز قرن 21 رشد چشمگیری داشته و مصرف بالای سوخت­ های فسیلی و انتشار گازهای گلخانه­ ای را افزایش داده است. در این مطالعه عوامل مؤثر بر مصرف انرژی در دوره­ زمانی 1969 تا 2017 و با استفاده از مدل رگرسیون آستانه­ای به اجرا درآمد. متغیر نرخ رشد شهرنشینی به‌عنوان شاخصی از مهاجرت و نسبت ارزش افزوده بخش صنعت به تولید ناخالص داخلی کل به‌عنوان شاخصی از صنعتی شدن متغیرهای آستانه ­ای استفاده شدند. اثرات عوامل مختلف بر مصرف انرژی در آستانه­ های این دو متغیر، برآورد شد. نتایج آزمون، وجود دو آستانه برای هر یک از متغیرهای آستانه­ ای را تأیید نمود که در متغیر نرخ رشد شهرنشینی، مقادیر آستانه ­ای برابر 0/940و 1/416 درصد به ­دست آمد و برای متغیر نرخ صنعتی شدن این مقادیر آستانه ­ای برابر 3/687 و 3/808 درصد محاسبه شد. نتایج نشان داد که نرخ رشد شهرنشینی و جمعیت شهری، به‌ترتیب اثرات منفی و مثبت بر مصرف انرژی دارند. همچنین در شرایطی که رشد شهرنشینی و صنعتی‌شدن دامنه­ های میانه را طی می­کنند، پدیده­های اجتماعی و اقتصادی نظیر مهاجرت و تمرکز سیستم­های مالی، اداری و اعتباری موجب تشدید اثرات این عوامل را به دنبال خواهد داشت. با افزایش مصرف انرژی ناشی از دو عامل فوق می‌توان انتظار داشت، افزایش تولید ناخالص داخلی به‌عنوان شاخصی اساسی از توسعه اقتصادی حاصل گردد.