مطالعه کیفیت آب رودخانه‌های بالیقلی‌چای و قره‌سو دره‌رود با استفاده از شاخص‌های زیستی بی‌مهرگان کفزی و شاخص کیفیت منابع آب ایران (IRWQISC)

نویسندگان

1 استاد گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 استاد گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشجوی دکتری شیلات، دانشکده منابع طبعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 دانشیار گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

5 دانشیار، گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/jne.2022.335570.2349
چکیده

رودخانه­ های بالیقلی ­چای و قره ­سو دره‌رود، دو رودخانه اصلی استان اردبیل هستند که در سال­ های اخیر با توجه به شرایط اقلیمی و برداشت ­های بی­ رویه آب، متحمل تغییرات نامطلوبی شده ­اند. در مطالعه حاضر، ارزیابی وضعیت کیفی آب این رودخانه ­ها بر مبنای بررسی شاخص ­های مرتبط با حضور و فراوانی بی ­مهرگان کفزی و همچنین شاخص کیفیت منابع آب ایران ( IRWQISC) صورت گرفته است. در این راستا، فراوانی بی ­مهرگان کفزی و شاخص­ های تنوع شانون-وینر (H')، شاخص یکنواختی سیمپسون (λ) و شاخص FBI و همچنین سطوح شاخص IRWQISC­ در تعداد 18 ایستگاه در بهار 1397 بررسی گردید. تعداد 12 خانواده از بی‌مهرگان کفزی شناسایی شد؛ به‌طوری که بیشترین و کمترین حضور مربوط به خانواده­ های Baetidae و Chironomidae و Asellidae بود. سطوح شاخص تنوع شانون-وینر (H') در بیشتر نقاط نمونه ­برداری بین مقادیر 0/4 و 0/6 به‌دست آمد. مقادیر شاخص سیمپسون (λ) در بیشتر ایستگاه ­ها بین 0/3 و 6/6 متغیر بود. مقادیر به‌دست آمده شاخص FBI نمایانگر وضعیت کیفی متوسط تا بسیارخوب در نقاط نمونه ­برداری بود، در صورتی که مقادیر محاسبه شده شاخص IRWQISC بیانگر وضعیت ­های کیفی بد و نسبتاً بد برای ایستگاه ­های مورد بررسی بود. در مجموع، نتایج حاصل بیانگر وضعیت کیفی متوسط برای رودخانه ­های مورد مطالعه بود که اهمیت تصمیم‌گیری و برنامه­ ریزی مناسب جهت بهبود سلامت این اکوسیستم­ های رودخانه ­ای را دوچندان می ­سازد.   ­