فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رویۀ ارزیابی زیستگاه، روشی متداول برای بررسی نیازهای زیستگاهی ماهیان در آب‌های شیرین و رودخانه‌ای است. این پژوهش با هدف بررسی شایستگی زیستگاه جویبارماهی کیابی (Oxynemachilus kiabii) در رودخانۀ دینورآب استان کرمانشاه انجام گرفت. برای جمع‌آوری ماهیان، از هفت ایستگاه در مسیر رودخانۀ دینور در فروردین 1396 با استفاده از دستگاه الکتروشوکر به روش یک‌رفت نمونه‌برداری صورت گرفت. افزون‌بر ثبت فراوانی ماهیان، ویژگی‌های محیطی شامل دمای آب، سرعت آب (m/s)، عمق (cm)، عرض رودخانه (m)، قطر متوسط سنگ بستر (cm)، قلیاییت (pH)، هدایت الکتریکی (EC) و کل مواد جامد محلول (TDS) در هر ایستگاه ثبت شد. نمایۀ مطلوبیت زیستگاه با توجه به رابطۀ بین متغیرهای محیطی و فراوانی گونۀ مورد نظر بررسی شد. براساس نتایج، مطلوب‌ترین زیستگاه برای جویبارماهی کیابی در رودخانۀ دینورآب نواحی دارای عرض 2/7-6 متر، عمق 34-26 سانتی‌متر، سرعت جریان 0/45-0/17 متر بر ثانیه، دمای آب 23-22 درجۀ سانتی‌گراد، EC 350-300 میکروزیمنس بر سانتی‌متر، pH 8/92-7/7، TDS 610-580 میلی‌گرم بر لیتر و قطر متوسط سنگ بستر کمتر از 6-5 سانتی‌متر است. در پژوهش حاضر، مقدار نمایۀ مطلوبیت زیستگاه (HSI) برای جویبارماهی کیابی 51/0 تعیین شد. در مجموع، نتایج نشان داد که به‌طور کلی رودخانۀ دینورآب از نظر ویژگی‌های زیستگاهی، مطلوبیت متوسطی برای گونۀ جویبارماهی کیابی دارد. با توجه به یافته‌های به‌دست‌آمده، فعالیت‌های انسانی که سبب تغییر در ویژگی‌های محیطی رودخانۀ دینورآب به‌ویژه عمق، سرعت جریان، هدایت الکتریکی و بستر رودخانه می‌شوند، می‌توانند بر پراکنش جویبارماهی کیابی در این رودخانه تأثیر بگذارند. از این‌رو، از مهم‌ترین اقدامات مدیریتی برای حفاظت از جمعیت این گونه در رودخانۀ دینورآب می‌توان به جلوگیری از استخراج شن و ماسه از بستر رودخانه و همچنین ورود پساب‌های صنعتی و کشاورزی اشاره کرد.