فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعادل بین عرضه و تقاضای آب و خدمات مرتبط با آن، مسئلۀ اصلی برنامه‌ریزی سرزمین با رویکرد مدیریت منابع آبی است. هدف پژوهش حاضر، برقراری جریان مناسب عرضه از طریق نقشه‌سازی خدمت تولید آب سطحی در آبریز با استفاده از مدل Water Yield به‌عنوان عرضۀ منابع آب آبریز و تقاضای آن بر مبنای آب قابل برنامه‌ریزی است. در این پژوهش براساس لایه‌های ورودی عمق محدودکنندۀ ریشه، میانگین بارندگی سالانه، مقدار آب در دسترس گیاه، تبخیر و تعرق مرجع، کاربری/پوشش اراضی، جدول بیوفیزیکی و مرز حوضه و زیرحوضه‌های آبریز عرضۀ خدمت تولید آب سطحی مدل‌سازی شد. سپس نقشۀ تقاضای حوضه براساس آب قابل برنامه‌ریزی در مدل Water Yield تهیه و جریان بین عرضه و تقاضا برای محاسبۀ تعادل‌ها و عدم‌ تعادل‌ها نقشه‌سازی شد. نتایج این تحقیق نشان داد که زیرحوضۀ پایاب‌ هراز با تولید سالانۀ 69 میلیون متر مکعب رواناب به‌واسطۀ 618 میلی‌متر بارش در سال و تمرکز کاربری کشاورزی و شهری بیشترین تولید رواناب را در سال 1396 داشته است و زیرحوضه‌های پایاب ‌تالار و سیاه‌رود به‌واسطۀ تمرکز بخش عمدۀ فعالیت‌های صنعتی افزون‌بر کاربری‌های کشاورزی و تمرکز جمعیت دارای بیشترین مقدار تقاضا با میانگین سالانه 800 میلیون متر مکعب هستند. همچنین در حوضۀ آبریز هراز، عدم تعادل جریان بین عرضه و تقاضا سبب فشار بسیار بر منابع آب می‌شود، به‌صورتی که ادامۀ وضع موجود به کاهش شدید منابع آب در سطح حوضۀ آبریز می‌انجامد. برای تعادل‌بخشی و حفظ پایداری در دو بخش تقاضا و عرضه، هدایت جمعیت به‌سمت زیرحوضه‌های کمتر مطلوب از طریق ایجاد انگیزه و امکانات در این مناطق و بازتعریف مجدد جمعیت با هدف کاهش تقاضا در زیرحوضه‌های تحت فشار و چیدمان پوشش/ کاربری سرزمین برای افزایش عرضه و نگهداشت منابع آب پیشنهاد شده است.