فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طرح‌های توسعة منابع آب اثرهای محیط‌ زیستی زیادی بر جای می‌گذارند که تغییر رژیم طبیعی رودخانه و کاهش جریان سطحی پایین‌دست از مهم‌ترین آنهاست. به‌کارگیری مدل‌های هیدرولوژیک، امکان برنامه‌ریزی پایدار را در مدیریت منابع آب فراهم می‌کند. حوضۀ آبریز رودخانة قره‌چای واقع در حوضۀ دریاچه نمک در سال‌های اخیر تحت تأثیر فعالیت‌های انسانی قرار گرفته است. در پژوهش حاضر، مدل‌سازی رفتار هیدرولوژیک حوضۀ آبریز قره‌چای با استفاده از نرم‌افزار 21WEAP انجام گرفت. مدل برای دورۀ آماری بیست‌وپنج‌ساله از سال 1372 تا 1396 توسعه، واسنجی و اعتبارسنجی شد. برای واسنجی مدل، مقادیر مشاهداتی دبی رودخانۀ قره‌چای واقع در ایستگاه عسگرآباد در خروجی حوضۀ آبریز با مقادیر محاسباتی با استفاده از شاخص ضریب نش‌- ساتکلیف ارزیابی شد. برای واسنجی مدل یک دورۀ آماری سیزده‌ساله از 1372 تا 1385 در نظر گرفته شد. مقدار ضریب نش- ‌ساتکلیف برای دورۀ واسنجی 0/86 به‌دست آمد. برای اعتبارسنجی، دورۀ آماری یازده‌سالۀ 1385 تا 1396 در نظر گرفته شد. مقدار ضریب نش- ‌ساتکلیف برای دورۀ اعتبارسنجی 0/74به‌دست آمد. این نتایج نشان‌دهندۀ کارایی خوب مدل WEAP در شبیه‌سازی رفتار هیدرولوژیک حوضۀ آبریز قره‌چای است. پس از تجزیه‌و‌تحلیل پنج سناریوی مدیریتی، در نهایت سناریوی ترکیبی با شاخص اعتمادپذیری بیش از 95 درصد برای هر بخش مصرف و همچنین تأمین نیاز محیط‌ زیستی به‌عنوان سناریوی برتر شناخته شد. نتایج تحقیق بیانگر آن است که با اجرایی شدن این سناریو، روند نزول حجم آبخوان نسبت به شرایط فعلی تا حد بسیاری تعدیل خواهد شد و خروج از حالت بحرانی با اعمال اقدامات مدیریتی مناسب امکان‌پذیر خواهد بود.