فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌دلیل محدودیت‌های مدیریت دولتی، موضوع امکان‌سنجی واگذاری مجدد مدیریت مراتع به عشایر مطرح شده است. از این‌رو ورود به مسئله از مسیر متکی به تحقیق، منطقی تشخیص داده شد و مراتع قشلاقی سرگچ بیسیم مسجدسلیمان طایفۀ حموله از ایل بختیاری به‌عنوان پایلوت انتخاب شد تا تأثیر مدیریت عشایر بر تغییرات پوشش گیاهی در این منطقه آزموده شود. شاخص‌های مورد ارزیابی پوشش، ظرفیت، وضعیت، گرایش و درصد بهره‌برداری در دو مرحلۀ قبل از ورود و پس از خروج عشایر از مراتع تعیین شد. مراحل تحقیق به‌مدت سه سال از سال 1395 آغاز گردید . بدین منظور 20 پلات 1 متر مربعی‌، در طول دو ترانسکت 500 متری مستقر شده و با استفاده از شیوۀ نمونه‌برداری تصادفی-سیستماتیک، شاخص‌های تعریف‌شده محاسبه شد. نتایج تحلیل نشان داد که بیشتر پروانه‌داران فاقد دام بودند و در مقابل هیچ یک از دامداران حاضر در عرصه، پروانه نداشتند. همچنین نتایج ارزیابی‌های پوشش گیاهی نشان داد که وضعیت و گرایش مرتع قبل از ورود و بعد از خروج عشایر از مرتع در تیپ 1 به‌ترتیب متوسط و منفی و برای تیپ 2 ضعیف و منفی بود. به همین ترتیب ظرفیت در هکتار در طول دورۀ بهره‌برداری در هر دو تیپ کاهش یافت. درصد بهره‌برداری نیز در تیپ 1 در سال آخر افزایش یافت و در تیپ 2 کاهش محسوسی نشان داد. براساس نتایج تجزیۀ واریانس پارامترهای مختلف پوشش گیاهی، اثر سال‌های مختلف آماربرداری بر همۀ پارامترها در سطح 1 درصد معنی‌دار بود. برپایۀ مقایسۀ میانگین‌ها نیز مقدار تولید در سال اول 92/433و در سال آخر 72/833کیلوگرم در هکتار بود. ظرفیت مرتع نیز 0/2717 و 0/205 واحد دامی در هکتار و درصد بهره‌برداری نیز 41 و 45 درصد بود. در کل، تأثیر مدیریت مشارکتی تعریف‌شده در بهبود شرایط مراتع قشلاقی سرگچ بیسیم مسجدسلیمان ضعیف ارزیابی شد. همکاری ارگان‌های مرتبط با نمایندگان عشایری در کنار پیگیری جدی نمایندگان مذکور، نتایج سودمندتری برای مرتع و مرتعداران در پی خواهد داشت.