پترولوژی و ژئوشیمی سنگ های پریدوتیتی و گابرویی افیولیت تهلاب، جنوب شرق آتشفشان تفتان
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان
2 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان
3 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان
doi
10.22084/nfag.2020.21217.1409چکیده
افیولیت تهلاب در جنوبشرق آتشفشان تفتان در زون زمیندرز سیستان واقع میشود. این افیولیت (کرتاسه فوقانی) در داخل مجموعههای فلیشی (ائوسن) برونزد دارد. هارزبورژیتها و گابروها به عنوان هدف اصلی این مطالعه، بیشترین برونزد افیولیت اخیر را تشکیل میدهند. سنگهای اولترامافیک از کانیهای الیوین و پیروکسن و سنگهای گابرویی از کانیهای پیروکسن، پلاژیوکلاز و الیوین ساخته شدهاند. سرپانتین و کلریت کانیهای ثانویه تشکیلدهنده این سنگها هستند. بافتهای غالب آنها گرانولار، شبکهای، افیتیک و ساب افیتیک میباشند. شیب کلی نمودارهای عنکبوتی عناصر نادر خاکی کم و نسبتا صاف است که نشانگر تهیشدگی از HREE و غنی شدگی اندک از LREE در سنگهای اولترامافیکی و مافیکی از عناصر نادر خاکی نسبت به گوشته غنی شده میباشد و غالباً روندی مشابه با مورب غنی شده دارند. نمودارهای عناصر انتقالی Ni, Cr, Co, V نسبت به La/Ce نشان میدهند با افزایش عنصرCo, Ni میزان La/Ce کاهش یافته که نشاندهنده تفریق اولیوین میباشد. عدد منیزیومی بالای نمونهها (86.02-42.91) نشان میدهد که ماگمایی سازنده این سنگها از ذوب بخشی گوشته حاصل شدهاند. همچنین نسبت N(La/Sm) در نمونهها در 1.37 تا 0.34 میباشد که نشان از منشأ گوشتهای آنها دارد. نمودارهای تکتنوماگمایی حاکی از تعلق این افیولیت به محیطهای کششی حوضههای درون اقیانوسی است. بنابراین به نظر میرسد تشکیل این افیولیت مرتبط با فرورانش پوسته اقیانوسی نئوتتیس در کرتاسه بین بلوکهای لوت و افغان باشد.