پترولوژی و ژئوشیمی سنگ های پریدوتیتی و گابرویی افیولیت تهلاب، جنوب شرق آتشفشان تفتان

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان

doi
10.22084/nfag.2020.21217.1409
چکیده

افیولیت تهلاب در جنوب­شرق آتشفشان تفتان در زون زمین­درز سیستان واقع می­شود. این افیولیت (کرتاسه فوقانی) در داخل مجموعه‌های فلیشی (ائوسن) برونزد دارد. هارزبورژیت­ها و گابروها به عنوان هدف اصلی این مطالعه، بیش­ترین برونزد افیولیت اخیر را تشکیل می­دهند. سنگ­های اولترامافیک از کانی­های الیوین و پیروکسن و سنگ­های گابرویی از کانی­های پیروکسن، پلاژیوکلاز و الیوین ساخته شده‌اند. سرپانتین و کلریت کانی‌های ثانویه تشکیل­دهنده این سنگ­ها هستند. بافت‌های غالب آن‌ها گرانولار، شبکه­ای، افیتیک و ساب افیتیک می­باشند. شیب کلی نمودارهای عنکبوتی عناصر نادر خاکی کم و نسبتا صاف است که نشانگر تهی­شدگی از HREE  و غنی شدگی اندک از LREE در سنگ­های اولترامافیکی و مافیکی از عناصر نادر خاکی نسبت به گوشته غنی شده می­باشد و غالباً روندی مشابه با مورب غنی شده دارند. نمودارهای عناصر انتقالی Ni, Cr, Co, V نسبت به La/Ce نشان می­دهند با افزایش عنصرCo, Ni  میزان La/Ce کاهش یافته که نشان­دهنده تفریق اولیوین می­باشد. عدد منیزیومی بالای نمونه‌ها (86.02-42.91)  نشان می­دهد که ماگمایی سازنده این سنگ­ها از ذوب بخشی گوشته حاصل شده­اند.  هم­چنین  نسبت N(La/Sm) در نمونه­ها در 1.37 تا 0.34 می­باشد که نشان از منشأ گوشته‌ای آن­ها دارد. نمودارهای تکتنوماگمایی حاکی از تعلق این افیولیت به محیط­های کششی حوضه­های درون اقیانوسی است. بنابراین به نظر می­رسد تشکیل این افیولیت مرتبط با فرورانش پوسته اقیانوسی نئوتتیس در کرتاسه بین بلوک­های لوت و افغان باشد.