فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پلنگ ایرانی Panthera pardus saxicolor گونه‌ای پرچمدار است که در رأس هرم غذایی جای دارد. تخریب زیستگاه و کاهش طعمه‌های جمعیت این گونه به‌ویژه در سال‌های اخیر، ارزیابی و حفاظت زیستگاه‌های پلنگ ایرانی را ضرورت بخشیده است. در این پژوهش، مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه پلنگ ایرانی در منطقۀ گیسکان استان بوشهر به کمک نرم‌افزار QGIS و با استفاده از داده‌های حضور و همچنین مدل خطی تعمیم‌یافته (GLM) با توزیع دوجمله‌ای منفی در نرم‌افزار R برپایۀ داده‌های حضور/ عدم حضور انجام گرفت. در نرم‌افزار QGIS با استفاده از نقشۀ توپوگرافی، نقشه‌های طبقات ارتفاعی، شیب و جهت جغرافیایی و نیز نقشۀ موقعیت مکانی روستاها و مناطق مسکونی، نقشۀ پیوستۀ پراکنش جمعیت تهیه شد. سپس مختصات جغرافیایی نقاط حضور براساس برداشت‌های میدانی در نرم‌افزار ثبت شد و دیگر لایه‌های لازم نیز پس از استخراج و تطبیق با مشاهدات عینی تهیه شد و هر کدام از لایه‌ها به کلاس‌های مختلف تقسیم‌ و رستری شدند. سپس اعتبارسنجی مدل انجام گرفت و نقشۀ نهایی مطلوبیت زیستگاه پلنگ ایرانی تهیه شد. در مدل خطی تعمیم‌یافته، ابتدا مدل با همۀ متغیرهای مستقل اجرا شد و سپس در مراحل مختلف، متغیرهای دارای کمترین تأثیر معنی‌دار بر حضور/ عدم حضور پلنگ در منطقه حذف شدند تا مدل نهایی با اثر متغیرهای معنی‌دار در حضور/ عدم حضور پلنگ مشخص شود.نتایج نشان داد که مطلوب‌ترین قطعات زیستگاهی پلنگ ایرانی در سراسر منطقه پراکنده است. با توجه به کاهش شدید طعمه‌های پلنگ در منطقۀ گیسکان و وفور گله‌های دام‌های خانگی به‌خصوص بز در مراتع این منطقه یا در فواصل نزدیک‌تر به منابع آبی با توجه به موقعیت گرم و خشک منطقه و نیاز آبی زیاد زیستمندان آن، مطلوبیت زیستگاه افزایش می‌یابد. افزون‌بر آن، زیستگاه‌ها در جهت‌های شمالی، ارتفاع بیش از 1000 متر، شیب 65-30 درصد و فاصلۀ تا 1000 متر از جاده و فاصلۀ 1000 تا 2500 متری سکونتگاه‌های روستایی نیز بیشترین مطلوبیت را داشتند.