فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کشاورزی منبع اصلی برداشت آب است که حدود 70 درصد از کل برداشت آب‌های شیرین حوزۀ آبریز هیرمند را شامل می‌شود. در سال‌های اخیر کمبود آب در حوزۀ آبریز هیرمند تأمین آب مورد نیاز بخش کشاورزی و محیط زیست را با مشکل مواجه کرده است. هدف این پژوهش، معرفی یک مدل پویایی سیستم (SDM) برای ارزیابی تقاضای آب تأمین‌شده و تقاضای آب تأمین‌نشده است. ابتدا سیستم منابع آب حوزۀ آبریز هیرمند در محیط نرم‌افزار VENSIM مدل‌سازی و وضعیت فعلی و آیندۀ عرضه و تقاضای آب شبیه‌سازی شد. سپس طرح‌های در حال اجرا و سناریوهای مختلف مدیریتی شبیه‌سازی شد. نتایج نشان داد که اجرای طرح 46000 هکتاری کشاورزی در حوزۀ آبریز هیرمند، سبب کمبود آب سالانه 930/415 میلیون متر مکعب اراضی کشاورزی خارج از طرح می‌شود. اجرای خط دوم انتقال آب به زاهدان، کمبود آب در بخش کشاورزی را 9/324 میلیون متر مکعب در سال افزایش می‌دهد و سبب تشدید کم‌آبی سالانه 6 میلیون متر مکعب در بخش محیط زیست می‌شود. 20 درصد صرفه‌جویی در مصرف آب در بخش شرب سبب افزایش تأمین آب در بخش کشاورزی و محیط زیست به اندازۀ 3/215و 2 میلیون متر مکعب در سال می‌شود. افزایش 55 درصدی بازده آبیاری، تقاضای آب تأمین‌شدۀ بخش کشاورزی را 157/829میلیون متر مکعب در سال افزایش می‌دهد. اگر سیاست تخصیص آب فعلی ادامه داشته باشد، گسترش ریزگردها در حوزۀ آبریز هیرمند اجتناب‌ناپذیر است. برای حفظ محیط زیست در حوزۀ آبریز هیرمند، تغییر در سیاست تخصیص آب فعلی و اعمال اولویت یکسان تخصیص آب بین بخش کشاورزی و بخش محیط زیست پیشنهاد می‌شود.