گردشگری تاریخی در جنوب خراسان با رویکرد باستان‌شناختی (مطالعه موردی بافت شهر کهن تون/ فردوس)

نویسندگان

1 اﺳﺘﺎدﯾﺎر، گروهﺑﺎﺳﺘﺎنﺷﻨﺎسی، داﻧﺸکده ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻣﺮﻣﺖ، داﻧﺸگاه هنر اﺻفهان، اﺻﻔﻬﺎن، اﯾﺮان

2 داﻧﺸﺠﻮی کارشناسی ارﺷﺪ داﻧﺸگاه هنر اﺻﻔهان، اﺻﻔهان، اﯾﺮان

3 پژوهشگر آزاد، اداره کل آﻣﻮزش و پرورش ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻓﺮدوس، اﯾﺮان

doi
10.22034/hgj.2025.516273.1039
چکیده

 کشورهای درحال‌توسعه صنعت گردشگری را به‌عنوان فرصتی برای رشد و تنوع بخشیدن به اقتصاد خود می‌دانند. کشور ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی و تاریخی انحصاری، می‌تواند بستر مناسبی برای رشد و توسعه صنعت گردشگری فراهم آورد. شهر کهن تون یا همان فردوس قدیم، واقع در استان خراسان جنوبی، ازجمله مناطقی است که به دلیل جایگاه و نقشی که در تاریخ داشته، بخشی از فرهنگ گذشته ایران را در خود جای‌داده است. این مهم را می‌توان از بافت کهن و ابنیه‌های فراوان این شهر که از قرون گذشته برجای‌مانده، احساس کرد. ازآنجاکه بیشتر این سازه‌ها اغلب متعلق به قرون متأخر اسلامی (دوره‌های صفوی و قاجار) است، بقایای فراوانی از ­آن‌­ها همچنان وجود دارد. متأسفانه این شهرستان به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خاص، از منظر گردشگران و باستان­‌شناسان پنهان مانده است. هدف از این پژوهش معرفی شهر قدیم تون در دوره‌های صفوی و قاجار با هدف ایجاد فرصت‌­های گردشگری در منطقۀ شرق است. اهمیت این پژوهش وقتی تبیین می­‌شود که بدانیم تاکنون در مورد بافت کهن و معماری اسلامی این منطقه مطالعات چندانی صورت نگرفته است. روش پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و روش گردآوری داده‌­ها به‌صورت میدانی و کتابخانه‌ای بوده است. مطالعات صورت گرفته بیانگر این نکته است که مطالعات باستان‌­شناسی می­‌تواند بافت کهن تون را به‌عنوان یکی از مراکز مهم گردشگری تاریخی در شرق ایران معرفی نماید. در پایان پیشنهادهایی جهت حفاظت و استفادۀ بهینه از بافت کهن شهر تون ارائه ‌شده است.