فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مناطق شهری عمده، پیوسته تحت تأثیر رشد جمعیت و مهاجرت قرار دارند که ممکن است به ساخت‌وسازهای بدون برنامه و گسترش مهار‌نشدنی آنها منجر شود. در این میان، مناطق صنعتی از مهم‌ترین بخش‌های مؤثر بر تمرکز جمعیت و فعالیت‌های مختلف و در نتیجه تسریع روند رشد شهرهاست و تغییرات زیادی در سیمای سرزمین به وجود می‌آورد. بی‌توجهی به برنامه‌ریزی فضایی منطقه‌ای سبب می‌شود که مناطق صنعتی اغلب به‌شکل نامناسب در فضای منطقه‌ای پخش شوند و در کنش متقابل با شهرها ناپایداری بیشتری به محیط تحمیل کنند. در این تحقیق، از ابزار پشتیبان تصمیم‌گیری ? What if برای ارزیابی توان اکولوژیکی، بهینه‌سازی رشد و گسترش شهری و صنعتی در شهرستان گنبدکاووس در استان گلستان تا سال 1420 تحت سناریوهای مختلف استفاده شد. معیارهای به‌کاررفته در این پژوهش شامل نقشۀ کاربری اراضی، هفت نقشۀ ترکیبی حاصل از روش ارزیابی چندمعیاری (Multi Criteria Evaluation) و نقشۀ تراکم جمعیت، نقشه‌های زیرساخت و الگوی رشد و عوامل اکولوژیکی، اقتصادی- اجتماعی بودند. نتایج تحقیق نشان داد از کل مساحت شهرستان گنبدکاووس، 24107 هکتار می‌تواند به طبقه تناسب خوب در کاربری توسعۀ شهری و 5362/6هکتار به طبقه تناسب خوب برای کاربری توسعۀ صنعتی اختصاص یابد. همچنین، نتایج تحقیق نشان داد که منابع آب، کاربری و شکل زمین و مخاطرات طبیعی و انسانی از عوامل مؤثر در مکان‌یابی شهرها و صنایع‌اند. بیشترین تغییر کاربری اراضی در تبدیل اراضی کشاورزی به مناطق شهری و صنعتی رخ داده است. براساس نتایج، دهستان‌های فجر، آق‌آباد و باغلی‌ماراما در شهرستان گنبدکاووس، بیشترین توان را در توسعۀ شهری و صنعتی دارند. در این مناطق، توانمندی اکولوژیکی منطقه و همچنین زیرساخت‌های موجود، یعنی نزدیکی به جاده‌ها و مناطق مسکونی از عوامل مهم در توسعه‌اند.