رابطۀ تغییرات پوشش/ کاربری شهرستان شوشتر با دمای سطح زمین با استفاده از طبقه‌بندی شیءگرا و الگوریتم پنجرۀ مجزا

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مهندسی منابع طبیعی - محیط‌زیست ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران (خوزستان)، اهواز، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22059/jne.2021.325728.2238
چکیده

فعالیت‌های انسانی مانند تغییرات کاربری اراضی، اثر مهمی بر دمای سطح زمین و ایجاد جزایر حرارتی دارد. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر تغییر کاربری بر الگوی زمانی و مکانی دمای سطح زمین و جزایر حرارتی در شهرستان شوشتر در طی سال‌های 2002 تا 2020 است. ابتدا تصاویر سال‌های 2002، 2013 و 2020 لندست با استفاده از روش پردازش شیءگرا، طبقه‌بندی و سپس دمای سطح زمین با الگوریتم پنجرۀ مجزا استخراج شد. برای بررسی زمانی و مکانی دمای سطح زمین و جزایر حرارتی از پارامترهای NDVI، UHII و UHIII استفاده شده و دمای طبقات کم تا زیاد پوشش گیاهی استخراج شد. نتایج تغییرات کاربری زمین در دورۀ هجده‌ساله نشان داد که مناطق ساخته‌شده و بایر به‌ترتیب 21895/40و 26761/04هکتار افزایش و پوشش گیاهی و پهنه‌های آب به‌ترتیب 43790/79و 4865/64هکتار کاهش یافتند. نتایج حداکثر دمای کاربری‌ها، روند افزایشی دما در همۀ کاربری‌ها را آشکار کرد؛ به‌شکلی که بین سال‌های 2002 تا 2020، چهار کاربری پوشش گیاهی، نواحی بایر، مناطق ساخته‌شده و پهنه‌های آب به‌ترتیب با 7/40، 7/42، 6/82 و 6/87 درجۀ سلسیوس افزایش دما داشتند. برمبنای نتایج پارامترهای UHII و UHIII، طبقات با پوشش گیاهی کم، بیشترین دما را نسبت به طبقات با پوشش گیاهی متوسط و زیاد داشتند و جزایر حرارتی در سال‌های 2013 و 2020 در نواحی شمال، جنوب شرق و شمال شرق شهرستان تشکیل شد.