تحلیل نگرش صاحب‌نظران علوم ارتباطات اجتماعی دربارۀ عوامل مؤثر بر بی‌موبایل‌هراسی در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران.

2 استادیار گروه علوم ارتباطات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، ایران.

3 دکتری مدیریت رسانه، گروه مدیریت رسانه، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی ایران.

4 دانشیار گروه فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).

doi
10.22083/jccs.2020.240409.3137
چکیده

پژوهش کیفی ـ کمّی (آمیخته) پیش ‎رو به‌منظور تحلیل نگرش صاحب‌نظران علوم ارتباطات اجتماعی دربارۀ عوامل مؤثر بر بی‌موبایل‌هراسی در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی انجام شد. ابتدا، با رویکرد کیفی و روش تحلیل داده‌بنیان، ویژگی‌ها و مؤلفه‌ها را استخراج کردیم. بر این اساس، با 22 نفر از استادان و نخبگان دارای سابقۀ تدریس و پژوهش در حوزۀ رسانه، علوم ارتباطات اجتماعی و جامعه‌شناسی ارتباطات مصاحبۀ عمیق انجام شد. تحلیل داده‌بنیان داده‌های بخش کیفی به استخراج 72 مفهوم، 6 مقولۀ اصلی و 19 مقولۀ فرعی منجر شد که بیشترین تأکید بر چهار مؤلفۀ اصلی (عوامل فردی و خانوادگی؛ عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی؛ عوامل مداخله‌گر و نقش رسانه‌ها) در بروز پدیدۀ بی‌موبایل‌هراسی بود. در مرحلۀ دوم، برای سنجش یافته‌های بخش کیفی (چهار عامل بروز پدیدۀ بی‌موبایل‌هراسی)، از رویکرد کمّی ‌و روش پیمایش استفاده شد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها در بخش کمّی پرسش‌نامۀ استاندارد، محقق‌ساخته و موردتأیید خبرگان با 40 سؤال بود که پایایی آن از طریق آزمون آلفای کرونباخ تأیید شد. واحد تحلیل در بخش کمّی دانشجویان هستند. پس از آزمون فرضیات، وجود رابطۀ میان عوامل عدم خودآگاهی و اضطراب، عدم اعتماد به نفس، خودنمایی، سواد رسانه‎ای، وابستگی به تلفن همراه هوشمند و فضای مجازی، کتاب‌خوانی، مهارت و خودکنترلی با بروز پدیدۀ بی‌موبایل‌هراسی تأیید شد.