همگان‌های شبکه‌ای و قالب‌بندی شبکه‌ای موضوعات در انتخابات: تحلیل قالب‌های موضوعی شکل‌گرفته در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری 1396 در توئیتر

نویسندگان

1 دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران (نویسندۀ مسئول).

2 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.

3 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی.

doi
10.22083/jccs.2020.234666.3105
چکیده

توئیتر در سال­های اخیر به رسانۀ محبوب در بین کاربران خصوصاً در جریان رویدادهای سیاسی و اجتماعی تبدیل شده است. با توجه به تأثیرگذاری کنشگری در توئیتر بر رویدادهای سیاسی در ایران، این پژوهش به ­دنبال شناسایی و تحلیل این مسئله است که همگان­های شبکه­ای در توئیتر فارسی چگونه انتخابات ریاست‌جمهوری سال 1396 را به­عنوان رویدادی سیاسی قالب­بندی کرده­اند تا از این رهگذر چگونگی برساخت واقعیت در بین آن‌ها مشخص شود. برای انجام پژوهش، از مفهوم همگان شبکه­ای و قالب­بندی شبکه­ای استفاده شده است. داده­های پژوهش (2,596,284 توئیت) در دوران انتخابات با روش گلوله برفی و با استفاده از 94 کلیدواژه و هشتگ از API توئیتر گردآوری شدند و با انتخاب 10,416 توئیت از 50 کاربر مؤثر در هر همگان شبکه­ای، قالب­های شبکه­ای شکل‌گرفته در توئیتر فارسی شناسایی شدند. رویکرد تحلیلی پژوهش ترکیبی از روش تحلیل محتوای مردم­نگارانه و تحلیل گفتمان انتقادی رسانه­های اجتماعی بود. نتایج پژوهش نشان داد که تبلیغات انتخاباتی، ویژگی­های اخلاق­مداری نامزدهای انتخاباتی و حامیانشان، فساد، و مسائل مرتبط با کارآمدی یا شایستگی نامزدها قالب­های مسلط در کل شبکه بوده­اند. همچنین، سه همگان اصلی در توئیتر فارسی شکل گرفته بود (همگان­های اصلاح‌طلبان، اصول‌گرایان و مهاجران). یافته­های پژوهش نشان داد که کاربران عادی در هر سه همگان نقش مؤثری در تولید این قالب­ها داشته­اند.