بررسی تأثیر تغییرات کاربری اراضی بر دمای سطح زمین در مناطق سرد و نیمه خشک (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان سنندج)

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

doi
10.22059/jne.2021.314241.2121
چکیده

امروزه جوامع مختلف با ازدیاد جمعیت و گسترش شهرنشینی مواجه‌‌اند. تغییرات کاربری اراضی یکی از پدیده‌هایی است که در دنیا اهمیت زیادی داشته و محیط ‌زیست را به ‌شدت تحت تأثیر قرار داده است. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر تغییر کاربری اراضی بر دمای سطح زمین در بخش مرکزی شهرستان سنندج است. با استفاده از روش طبقه‌بندی نظارت شده - الگوریتم حداکثر احتمال، نقشه کاربری اراضی به پنج طبقه کشاورزی، بایر، شهری، پوشش گیاهی و آب طبقه‌بندی شد. دمای سطح زمین در یک بازه زمانی 19 ساله با استفاده از الگوریتم سبال مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل کاربری اراضی در محدوده مورد مطالعه نشان داد که مناطق شهری، اراضی کشاورزی و پوشش‌های گیاهی و آبی طی سال‌های 2000 تا 2019 روند افزایشی و اراضی بایر روند کاهشی داشته است. حداقل میزان دمای سطح زمین در سال‌های 2000 و 2019 به ترتیب از 15/6 درجه سانتی-گراد به 26/5 درجه سانتی‌گراد رسیده است. همچنین در طول دوره 19 ساله حداکثر دما از 22/49 درجه سانتی‌گراد به 39/51 درجه سانتی‌گراد افزایش یافته است. بیشترین دمای سطحی در هر دو سال مذکور متعلق به اراضی بایر بوده است. پوشش‌های گیاهی و آب در سال‌های مورد مطالعه کمترین دمای سطحی را به خود اختصاص داده‌اند. بر خلاف شهرهای مدیترانه‌ای و گرمسیری که جزایر حرارت شهری را تجربه می‌کنند، شهر سنندج با اقلیم سرد و نیمه‌ خشک جزایر خنک شهری را تجربه می‌کند. جزایر خنک شهری ناشی از احاطه مناطق شهری با اراضی بایر با دمای سطحی زیاد است.