اندازه‌گیری دمای متوسط‌ فاصله و عمق دریای ساحلی با استفاده از روش تیکه‌نگاری صوتی

نویسندگان

1 استادیار، موسسه تحقیقات آب

2 استادیار، موسسه تحقیقات آب

3 مدیر امور آزمایشگاه‌ها، موسسه تحقیقات آب

4 استادیار پژوهشی موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو

5 دانشجوی دکتری، گروه آب، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jne.2021.304682.2014
چکیده

در دهه‌های اخیر افزایش دمای آب دریاها به یکی از مهم‌ترین مخاطرات محیط طبیعی تبدیل شده است و زندگی گیاهان دریایی و آبزیان را به مخاطره انداخته است. لذا پایش پیوسته، بلندمدت و بهنگام دمای آب دریاها از اهمیت بالایی برخوردار است و می‌تواند اطلاعات ارزشمندی را در اختیار کارشناسان محیط زیست دریا و سواحل قرار دهد. فناوری تیکه‌نگاری صوتی یکی از ابزارهای کارآمد به‌منظور پایش جریان‌های دریایی است. سامانه‌های تیکه‌نگاری صوتی در اطراف محیط آبی قرار گرفته و امواج صوتی را به صورت همزمان ارسال می‌کنند. سپس با استفاده از میانگین زمان رسیدن امواج صوتی، دمای جریان‌های آبی را محاسبه می‌نمایند. در این مطالعه، ابتدا سامانه تیکه‌نگاری صوتی دریایی ۱۰ کیلوهرتز در مجرای موسسه تحقیقات آب مورد آزمایش قرار گرفت و با حسگر دما ارزیابی شد. نتایج نشان داد که دمای آب بین دو ایستگاه صوتی ۱۸ درجه سانتی‌گراد است و با دمای حسگر دمایی کاملاً تطابق دارد. در آزمایش دوم، دمای جریان‌های آبی بین دو جزیره به فاصله تقریباً ۴۵۰۰ متر به صورت بهنگام اندازه‌گیری شد. دمای متوسط فاصله و عمق بین دو جزیره در هر دقیقه اندازه‌گیری و سپس با میانگین‌گیری متحرک ۳۰ دقیقه‌ای (۳۰ داده) خطای اندازه‌گیری دما از ۷.۲ به ۱.۳ درجه سانتی‌گراد کاهش یافت. دمای آب در طول مدت اندازه‌گیری تقریباً ۲۸ درجه سانتی‌گراد به دست آمد. با توجه به وجود جزایر متعدد در خلیج فارس، استفاده از روش تیکه‌نگاری صوتی به منظور پایش پیوسته، بلندمدت و بهنگام دمای جریان‌های دریایی توصیه می‌شود.