فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فلزات سنگین به عنوان یکی از گروه‌های اصلی آلاینده‌های محیط‌ آبی، در اثر فعالیت‌های طبیعی و انسانی به محیط آبی راه می‌یابند. این فلزات ممکن است در بدن موجودات آبزی، از جمله ماهی تجمع یابند و خطر بالقوه برای سلامتی اکوسیستم و موجودات زنده و بخصوص برای انسان محسوب گردند. در مطالعه حاضر، میزان غلظت فلزات سنگین )روی، مس، سرب و نیکل (در بافت عضله ماهی قزل آلای رنگین کمان (Oncorhynchus mykiss) در سه ایستگاه (دهپابید، بیداستر و اسکل آباد) شهر خاش در بهار 1398 مورد سنجش قرار گرفت. پس از آماده‌سازی و هضم شیمیایی بافت ماهی، میزان فلزات سنگین مورد مطالعه به وسیله دستگاه جذب اتمی تعیین شد. نتایج این تحقیق نشان داد بالاترین میزان تجمع به ترتیب مربوط به روی>مس>سرب>نیکل در همه ایستگاه‌های مورد مطالعه است. میانگین میزان تجمع فلزات سنگین با استانداردهای بین المللی WHO، FDA، NHMRC، FAO، UKMAFF و USEPA مقایسه شد. میزان سمیت فلزات سنگین مس، روی و سرب پایین تر از غلظت مجاز استاندارهای بین‌المللی بوده است. طبق نتایج تنها فلز نیکل نزدیک به میزان حد مجاز با استاندارد WHO در نمونه‌های بیداستر و اسکل آباد بود که نشان می‌دهد باید کنترل بیشتری بر روی منابع تولیدکننده این فلز در اطراف مناطق مورد نظر انجام داد. همچنین میزان جذب روزانه (EDI) فلزات مورد مطالعه برای مصرف کنندگان کودک و بزرگسال، پایین‌تر از دوز مرجع تعیین شده توسط سازمان EPA و مصرف قابل تحمل (TI) ارائه شده توسط سازمانFAO/WHO به‌دست آمد. نتایج این مطالعه نشان داد مصرف ماهی قزل آلای رنگین کمان از حیث بهداشتی برای مصارف انسانی مناسب است اما با توجه به خاصیت تجمع زیستی و سمیت فلزات سنگین، مطالعات ارزیابی ریسک و تعیین نرخ مجاز مصرف ماهی با در نظر گرفتن همه مسیرهای مواجهه با آن در این مناطق ضروری به نظر می‌رسد.