فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از عوامل اصلی عمـده تغییرات آب و هوای کره‌ی زمین و تنوع زیستی، انتشـار گازهـای گلخانه‌ای از منابع مختلف به ویژه از بخش کشاورزی است. استان خوزستان به عنوان یکی از قطب‍های کشاورزی با مصرف فراوان کودهای شیمیایی سهم عمده‍ای در تولید گازهای گلخانه‍ای دارد. لذا هدف از این پژوهش استفاده از مدل‌های دیسنت و دی‍ان‍دی‍سی در تعیین نرخ تصاعد گازهای متان، اکسیدنیتروس و اکسیدنیتریک در مرکبات و نخلستان‌های خوزستان است. برای این منظور منطقه موردنظر به سه بخش تقسیم و در هر بخش نمونه‍برداری به‍صورت تصادفی صورت گرفت.زمان نمونه‍برداری درمرحله گلدهی ودراردیبهشت1398 که اوج پوشش‍سبز برای هردرخت بود انجام و غلظت گاز خروجی با استفاده از روش اتاقک بسته وکروماتوگرافی گازی درمحل‍های نمونه‍برداری انجام شد.میزان پتانسیل گرمایش جهانی براساس داده‌های مشاهداتی و مدل‌های دیسنت و دی‍ان‍دی‍سی به‍دست آمد.کارایی مدل دیسنت و دی‍ان‍دی‍سی با استفاده از آماره‌های ضریب تعیین ،خطای حداکثر ،ریشه‌ی میانگین مربعات خطا ، کارایی مدل و ضریب جرم باقیمانده بررسی گردید. مطابق نتایج مدل دیسنت، بیش‌ترین میانگین شار متان مدل شده در ایستگاه دزفول ( تن در هکتار در سال 448/0) و شار اکسیدنیتروس مدل شده در ایستگاه آبادان (014/0 تن در هکتار در سال) و شار اکسیدنیتریک مدل شده در ایستگاه دزفول ( تن در هکتار در سال 152/0) تعیین شد. همچنین در مدل دی‍ان‍دی‍سی بیشترین میانگین شار متان مدل شده در ایستگاه دزفول ( تن در هکتار در سال 374/0)، شار اکسیدنیتروس مدل شده در ایستگاه آبادان (تن در هکتار در سال 258/0) و شار اکسیدنیتریک مدل شده در ایستگاه دزفول ( تن در هکتار در سال 118/0) به‍دست آمد. بیش‌ترین میزان پتانسیل گرمایش جهانی براساس داده‌های مشاهداتی در ایستگاه آبادان (935/139 تن معادل دی اکسید کربن) بوده و براساس داده‌های دیسنت در ایستگاه دزفول (114/58 تن معادل دی اکسید کربن) و براساس داده‌های دی‍ان‍دی‍سی در ایستگاه آبادان (669/111 تن معادل دی اکسید کربن) تعیین شد. با توجه به نتایج شاخص‌های آماری مدل دیسنت برای سه گاز اکسیدنیتروس، متان و اکسیدنیتریک به‍ترتیب، ضریب تعیین (98/0، 99/0و 77/0)، ریشه‌ی میانگین مربعات خطا (05/0، 31 /0و03/0) و کارایی مدل (61/0، 85/0و76/0) و در مدل دی‍ان‍دی‍سی نیز شاخص‌های ضریب تعیین (98/0، 98/0و 8/0) ریشه‌ی میانگین مربعات خطا (01/0، 45/0و04/0) و کارایی مدل (95/0، 68/0و63/0) و هر دو مدل دقت قابل قبولی را برآورد گازهای گلخانه‌ای مذکور نشان دادند. توصیه می‍شود که به جای مصرف بی‍رویه کودهای شیمیایی به‍عنوان یک منبع اصلی انتشار گازهای گلخانه‍ای، از نظرات کارشناسان و اصول مصرف بهینه کودی در مزرعه استفاده گردد