فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پایداری به عنوان نقطه عطف ارتباط متقابل و موزون جامعه و طبیعت موجب شد تا محیط زیست به عنوان بعد سوم در کنار اقتصاد و اجتماع ایفای نقش کند. در حال حاضر یکی از بزرگترین مشکلات محققین حوزه پایداری، شناسایی شاخص‌های مناسب برای مطالعه‌ی روابط و همکنش‌های بین جامعه و طبیعت است. محاسبه جریان ماده و انرژی (MEFA) براساس رویکرد متابولیسم اقتصادی- اجتماعی، چارچوب تحلیلی مهمی برای هم‌کنشی جامعه و طبیعت ارائه می‌کند. این مطالعه با هدف ارزیابی میزان آشفتگی انسان ساز، با استفاده از شاخص تصرف انسانی تولید اولیه خالص (HANNP) و ارائه روش‌شناسی مربوط به آن و سنجش اثر ساختار سیمای سرزمین در جریان ماده و انرژی و نقشی که در عملکرد سیمای سرزمین دارد، انجام شده است. شاخص HANPP به‌عنوان یکی از شاخص‌های MEFA به دلیل کارایی در مقیاس‌های متنوع از جهانی تا ناحیه‌ای، مورد توجه پژوهشگران مختلف قرار گرفته است. نتایج این تحقیق نشان داد استان قزوین به طور بالقوه دارای تولید اولیه خالصی برابر با 658/90 میلیون گیگاژول است و این در حالی است که تنها 552/34 میلیون گیگاژول از این توان را به توان بالفعل تبدیل می‌کند. از مقدار انرژی تولید شده در استان قزوین تنها 446/9 میلیون مگاژول جهت تامین نیاز تنوع زیستی در طبیعت باقی می‌ماند و بقیه توسط انسان برداشت و وارد سیستم اجتماعی می شود. در نتیجه تنها 42/10 درصد از توان بالقوه استان قزوین صرف تنوع زیستی شده و بقیه یا توسط انسان نابود و یا مصرف می‌گردد. از نتایج این تحقیق می‌تواند برای کسب بینش سیستمی از سیمای سرزمین و تحلیل سیستم‌های اجتماعی-بوم‌شناختی استفاده نمود. همچنین این نتایج می تواند به تصمیم گیران استانی به منظور بازچینش فعالیتها در سرزمین در راستای تحقق توسعه پایدار کمک نماید.