فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در مطالعۀ حاضر از نشانگرهای متعدد اقلیمی، ازجمله گرده‌شناسی بر روی یک مغزۀ رسوبی 2.5متری بازیابی‌شده از یک تورب‌زار در اطراف روستای باستانی کنارصندل، برای بازسازی تغییرات دیرینۀ محیطی حوزۀ فرهنگی هلیل‌رود از 4000 تا 2900 سال پیش‌ازحاضر استفاده گردیده است. مقدار نسبی کم درختچه‌های بیابانی در رسوبات مغزۀ کنارصندل نشانگر آب‌وهوای مرطوب/نیمه‌مرطوب بین 4000 تا 3400 سال پیش‌ازحاضر است. تپه یحیی در این دوره، سکونت نشان می‌دهد (دورۀ IVA، حدود 4000 -3600 سال پیش‌ازحاضر) و سپس برای چندین قرن هیچ مدرکی از سکونت‌های دائمی در منطقه مشاهده نشده است. وضعیت مشابهی در بیابان لوت، سیستان و درۀ بردسیر نیز مشاهده می‌شود. با این‌حال، در نقاط مرتفع جنوب‌غرب ایران، دورۀ کفتری نمایانگر اوج سکونت دائمی در حوضۀ رودخانۀ کُر می‌باشد؛ سپس، در ادامۀ هزارۀ دوم پیش‌ازمیلاد (دوره‌های قلعه، شغاتیموران، حدود 3600-2900 سال پیش‌ازحاضر)، کاهش قابل‌توجهی در جمعیت در حوضۀ رودخانۀ کُر رخ داد. فراوانی بالای درختچه‌های بیابانی و غلبل تاج‌خروس و درمنه در رسوبات مغزۀ کنارصندل نشانگر شرایط محیطی خشک‌ همراه با کاهش فعالیت‌های کشاورزی در حوزۀ فرهنگی هلیل‌رود بین 3400 تا 2900 سال پیش‌ازحاضر است. این دوره، به‌ویژه حدود ۳۲۰۰ سال پیش‌ازحاضر، شاهد خشک‌سالی‌های شدیدی بود که هم‌زمان با افول سکونت‌ها در منطقه بود. در جنوب‌شرقی ایران، درحال‌حاضر شواهد سکونت در سیستان، لوت غربی، درۀ بردسیر یا منطقۀ بم قبل از 2800 سال پیش‌ازحاضر مستند نیست؛ اما تحقیقات اخیر سکونت‌های اوایل دورۀ آهن (حدود 3300-3000 سال پیش‌ازحاضر) را در تم‌گوان و کنارصندل شمالی مستند کرده است، که تا حدی شکاف طولانی سکونت را پر کرده و با افزایش تدریجی گرده‌های نوع Cerealia در مغزۀ رسوبی کنار صندل هم‌راستا است. حوضۀ رودخانۀ کُر در طول دوره‌های قلعه، شغاتیموران شاهد کاهش چشمگیر سکونت بود.