فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استخراج، استحصال فلز و ساخت مصنوعات فلزی به‌عنوان یکی از صنایع و هنر ابداع‌شده توسط بشر همواره موردتوجه پژوهشگران بوده است؛ در این بین فلات ایران در دوره‌های مختلف نقش مهمی در این صنعت داشته و درحال‌حاضر نیز دارد. پژوهش‌های باستان‌شناسی صورت‌گرفته در جنوب‌شرق ایران به‌مانند: تل یحیی، تل ابلیس و شهرسوخته نشان می‌دهد که در این حوزه از هزارۀ چهارم پیش‌ازمیلاد تولید اشیاء فلزی و تجارت آن به دیگر مناطق رونق داشته است. به‌نظر می‌رسد در هزارۀ سوم پیش‌ازمیلاد نیز حوزۀ تمدنی هیرمند به مرکزیت شهرسوخته مرکز تولید انواع مصنوعات فلزی از جنس مس و مفرغ بوده و طی بررسی‌های باستان‌شناسی صورت‌گرفته، محوطه‌های صنعتی متعددی شناسایی شده است. تپه گراتزیانی به‌عنوان یکی از محوطه‌های مهم اقماری شهرسوخته به‌مدت سه فصل توسط نگارنده جهت آموزش دانشجویان باستان‌شناسی دانشگاه زابل و شناخت شاخصه‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی منطقه در عصر مفرغ کاوش شد که طی کاوش‌های صورت‌گرفته شواهدی از تولیدات صنعتی به‌دست آمد. در این پژوهش سعی‌بر آن است تا براساس یافته‌های به‌دست آمده از کاوش این محوطه به تحلیل صنعت فلزگری جنوب‌شرق پرداخته شود که با توجه به هدف فوق، پرسش‌های این پژوهش عبارتند از این‌که، نقش تپه گراتزیانی در صنعت فلزگری عصر مفرغ چیست؟ و فلزگری در چه سطحی (صنعتی، نیمه‌صنعتی و یا خانگی) در این محوطه انجام می‌شده است؟ طی کاوش صورت‌گرفته اشیاء مختلف فلزی و سرباره‌های فلز به‌دست آمد، از آنجا که سربارۀ فلز عموماً در محوطه‌های تولیدی به‌دست می‌آیند و با توجه به ماهیت قابلیت دادوستد و مبادله ندارند؛ بنابراین سرباره‌های فلزی به‌دست آمده از این تپه را می‌توان شواهدی از تولید فلز در این محوطه قلمداد کرد. به‌نظر می‌رسد که استحصال فلز در محوطۀ‌ دیگری صورت‌گرفته و تولید اشیاء فلزی در گراتزیانی انجام می‌شده است.