فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جلدسازی برای قرآن کریم، همواره هنر و صنعتی با ارزش‌های مهم تاریخی و زیباشناختی در خدمت کلام وحی بوده است، به‌نحوی‌که می‌توان بهترین نمونه‌های آن را در ایران و در دوره‌های تیموری و صفوی مشاهده کرد. تعدادی از این قرآن‌ها در مرکز نسخ خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری می‌شوند که تاکنون به صورت موردی، معرفی و تحلیل نشده‌اند تا از پس آن بتوان به وجوه تشابه و تمایز طرح و نقش‌های به‌کاررفته در آن‌ها و تأثیرات زمانی میانشان آگاهی یافت. در این پژوهش تلاش شده تا به این پرسش پاسخ داده شود که وجوه اشتراک و افتراق نقوش جلد قرآن‌های دوره‌های یادشده محفوظ در مرکز نسخ خطی آستان قدس، کدام است؟ و دامنۀ تأثیرات آن نیز در تطبیق صورت گرفته چیست؟ نمونه‌های منتخب از هر دوره تاریخی، سه قرآن و جمعاً شش مورد است. نتایج نشان می‌دهد که جلدسازی دورۀ صفوی تحت تأثیر دورۀ تیموری بوده و به‌طور تقریبی بیشتر نقوش استفاده‌شده در ساخت و تزئین جلد در دو دوره، مشترک است. باوجود نقوش مشترک در تزئین جلدها، به نظر می‌رسد که در دورۀ صفوی هنرمندان به‌وسیله استفاده از رنگ‌های متنوع و گرم، تنوع زیادی به جلدها داده‌اند و به‌گونه‌ای نقوشی جان‌دار و حجم‌دار خلق کرده‌اند و حالتی واقع‌گرایانه‌تر از جلدهای عصر تیموری داشته‌اند.