کاوشی در انگارههای تربیتی قاعده احسان
نویسندگان
1 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
2 استاد، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
doi
10.30497/law.2024.245879.3505چکیده
از مهمترین رسالتهای تربیت اسلامی در مسیر بسترسازی برای شکوفایی فطرت الهی انسانها، که خیرخواهی و نوعدوستی مصداق بارز آن است، پیشگیری از ایجاد هرگونه مسئولیت مدنی و ضمان قهری برای افرادی است که به قصد احسان و نیکی به دیگران، مبادرت به انجام عملی نمودهاند و در اثنای آن عمل، برحسب اتفاق و یا نیاز، باعث ایراد ضرر و زیان به غیر شدهاند. قاعده فقهی «احسان» که از پشتوانه کتاب و سنت برخوردار است و فقهای شیعه در لابهلای کتب ژرف خویش مصادیق متعددی از آن را بیان نمودهاند، بیانگر همین امر است. نوشتار حاضر با نگاهی نوین، قاعده احسان را ضمن واکاوی ادله آن به مثابه یک قاعده فقهتربیتی تبیین نموده است و سپس با احصای ملاکها و معیارهای تربیتی ارزشمندبودن اعمال نیکوکارانه، بازتابهای تربیتی آن را در قالب رابطه انسان با انسان مورد مطالعه قرار داده است. وانگهی، تأمل در تطبیقات و دلالتهای تربیتی قاعده احسان نیز دور از نظر نگارندگان نبوده است.