بازتعریف فقهی حقوقی ماهیت قرارداد سرمایهگذاری خطرپذیر؛ کاوشی در شبهات غرری و سفهی بودن آن
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران.
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران.
doi
10.30497/law.2024.246194.3535چکیده
اقتصاد و بازارهای جدید جهان با محوریت اختراع ابزارها، فناوریهای نوین و ایدههای نوآورانه سامان یافته است، لذا مخترعان با تجاریسازی اختراعات خود از پیشگامان اقتصاد دنیای امروز محسوب میشوند. تجاریسازی اختراعات و ایدههای نوین همواره با عدم دسترسی به منابع مالی کافی و فقدان تجربه و اعتبار تجاری مخترعان همراه بوده است. از دیگر سوی، سرمایهگذاری در این خصوص به دلایل اقتصادی متعدد دارای خطرات مالی بالاست، که رغبت سرمایهگذاران را در این راستا به شدت کاهش میدهد. «قرارداد سرمایهگذاری خطرپذیر» مکانیسم و نمونه قراردادی است که با هدف حل چالشهای پیشگفته در دهه 1940 میلادی در نظام حقوقی آمریکا ابداع شد، و به سایر نظامهای حقوقی و اقتصادی از جمله نظام حقوقی ایران وارد شد. به طور کلی، قرارداد سرمایهگذاری خطرپذیر یکی از انواع قراردادهای سرمایهگذاری جهت تأمین مالی شرکتهای دانشبنیان و کسبوکارهای نوپا است که خطر بالایی در بازگشت سرمایه سرمایهگذار دارد. باری، در نگاه اوّل به نظر میرسد که قرارداد مذکور به دلیل خطر مالی بالا و البته غیرعقلایی بودن خطرات مالی آن، در زمره معاملات غرری و سفهی جای گرفته و نامشروع باشد. از این روی، با عنایت به جایگاه مهم قرارداد سرمایهگذاری خطرپذیر در اقتصاد، میبایست ماهیت آن در فقه امامیه و حقوق ایران روشن گردد؛ پژوهش حاضر با این هدف و با روش توصیفی تحلیلی تدوین شده است تا در نخستین گام مشروعیت قرارداد سرمایهگذاری خطرپذیر و به تبع آن صحت آن را در فقه امامیه اثبات کند و آنگاه ماهیت قرارداد مذکور را با محوریت فقه امامیه و حقوق ایران بازتعریف نماید.