بایستههای حقوقی مواجهه با آثار ضدفرهنگی تبلیغات تلویزیونی در نظم حقوقی ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حقوق عمومی و بینالملل، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران.
doi
10.30497/law.2024.246139.3525چکیده
از جمله شریانهای اصلی اقتصاد سرمایهداری که در عصر رسانه جایگاه ممتازی یافته، تبلیغات تجاری است. خصوصاً اگر این تبلیغات از طریق رسانهای فراگیر و مؤثر مانند تلویزیون منتشر شود، انتظار بیشتری از تأثیر آنان بر شهروندان میرود. لذا از آن جهت که در برخی موارد ممکن است تا محتوای تبلیغات تلویزیونی واجد آثار ضدفرهنگی شده و نظم، مصلحت و خیر عمومی را به مخاطره بیاندازد، دولتها به تنظیمگری آن روی میآورند. در ایران، با توجه به ماهیت دولتی و رایگان بودن تلویزیون و همچنین وجود فرهنگ اصیلِ ملی آیینی که حراست از آن موضوعیت دارد، مطالعه این تنظیمگری حقوقی ضرورت بیشتری مییابد. در این مقاله، با روش توصیفی تحلیلی به این سؤال پاسخ داده میشود که «در نظم حقوقی ایران چه هنجارهای حقوقی در مواجهه با آثارضدفرهنگی تبلیغات تجاری وجود داشته و تنظیمگری حقوقی آثار ضدفرهنگی این آگهیهای بازرگانی به چه نحوی صورت میپذیرد؟». یافتههای این جستار نشانگر آن است که علیرغم وجود هنجارهای حقوقی متعدد وضعشده جهت تحدید آثار ضدفرهنگی تبلیغات تلویزیونی، اهداف آن محقق نشده و این هنجارهای پراکنده اجرایی نمیشوند. علاوه بر پراکندگی تقنینی، واحد انگاشتن مرجع تقنین، مرجع اجراء، مرجع نظارت، مرجع جرمانگاری و مرجع دادرسی پیرامون تبلیغات تلویزیونی و سپردن همه این نقشهای خطیر به اداره کل بازرگانی سازمان صداوسیما، بر ناکارآمدی و نابسامانی وضعیت فرهنگی آگهیهای بازرگانی در سیمای ملی افزوده است. وانگهی، این نقیصه به تخریب فرهنگ اصیل ایرانی اسلامی سرعت بخشیده است.