فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیده گردوغبار در نیمه غربی ایران معضلات محیط زیستی زیادی به بار آورده، بنابراین شناخت جنبه‌های کمی و کیفی آن ضروری است. این تحقیق به بررسی نسبت یون‌ها و مرفولوژی ذرات گردوغبار با هدف تعیین منابع احتمالی دخیل در ایجاد گرد-وغبار می‌پردازد. نمونه‌‌برداری بمدت یک‌‌سال در شهرهای سنندج، خرم آباد و اندیمشک به روش غیرفعال صورت گرفت. مقادیر سنجش شده بوسیله IC با استفاده از نسبت‌های Cl-/Na+، Mg2+/Na+ و NO3-/SO42- ارزیابی شدند. آنالیز داده‌ها با نرم‌افزارهای Spss-ver23 وExcel-2016 انجام پذیرفت. نتایج نشان داد کلسیم میانگین درصد بیشتری نسبت به سایر کاتیون‌ها در سه ایستگاه (684/3 %، 488/5% ،444/4 %) دارد. آنیون‌ها در سه ایستگاه میانگین درصد مشابهی داشتند. بالا بودن درصد یون‌ها موید منشا خاکزاد و نقش رسوبات تبخیری در پدیده گرد‌و‌غبار می‌باشد. میانگین نسبت Cl-/Na+ در ایستگاه‌های سنندج و اندیمشک (815/0، 432/0) کمتر از استاندارد منابع دریایی (17/1) بدست آمد. نسبت Mg2+/Na+ در سه ایستگاه بالاتر از حد استاندارد منابع دریایی بود (23/0). بررسی نسبت یون‌ها نشان داد ذرات گرد و غبار از بسترهای خشک شده منابع آبی (مناطق تولید گردو غبار فرامرزی و داخلی) که با خشکسالی از بین رفته‌اند منشا گرفته‌اند و در مسیر انتقال، بوسیله جریان هوا ترکیب یون‌ها بواسطه ترکیب با عوامل مختلف دچار تغییرات، واکنش‌ها و نوساناتی گردیده است. اندازه ذرات گرد‌وغبار با دور شدن از منبع شکل گیری آن‌ها (غبارهای فرامرزی) تمایل به ریز شدن داشتند. بطوریکه میانگین اندازه ذرات در سنندج 9/7، خرم آباد 9/8 و اندیمشک 6/10 میکرومتر بود. مرفولوژی ذرات در سه ایستگاه به شکل کروی، نیمه‌کروی و زاویه‌دار بود.