بازشناسی وضعیت و آثار حقوقی «معامله منافی با تعهد ترک فعل حقوقی»
نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران.
doi
10.30497/law.2024.245434.3450چکیده
از جمله امتیازاتی که به طور معمول طرفین قرارداد برای خویش لحاظ میکنند، محدودیتها و ممنوعیتهای قراردادی است، که گاه چهره «عدم اعمال حق» به خود میگیرد. اقدام بر خلاف تعهد مذکور این پرسش را متبادر میسازد که قانونگذار چه تمهیداتی برای صیانت از حق متعهدله در نظر گرفته است؟ آیا نقض این تعهد که خود یک عمل حقوقی است، صحیح تلقی میشود و متخلف باید از عهده خسارات وارد شده به متعهدله برآید، یا این عمل حقوقی که ناقض تعهد فوقالذکر است، بلااثر انگاشته میشود؟ پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی به شناسایی ماهیت و وضعیت «معامله منافی با تعهد ترک فعل حقوقی» و البته آثار تنفیذ آن در حقوق مدنی ایران میپردازد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داده است که تعهد ترک فعل حقوقی، همواره موجد حق دینی نیست، بلکه گاه آفریننده حق عینی است؛ لذا «معامله منافی» با تعهدات مذکور، میتواند بسته به مفاد توافق - که ممکن است موجد حق عینی یا دینی باشد - صحیح یا غیرنافذ تلقی شود.