مدلسازی وقوع و گسترش جبهه ی آتش سوزی با استفاده از روش اتوماتای سلولی ( مطالعه موردی: منطقه حفاظت شده ارسباران)

نویسندگان

1 گروه سنجش از دور و GIS ، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه سنجش از دور و GIS ، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز ، تبریز، ایران

3 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی مرند، دانشگاه تبریز، ایران

doi
10.22059/jne.2020.286679.1785
چکیده

آتش سوزی، سالانه خسارت قابل ملاحظه ای را به عرصه های طبیعی وارد میسازد. اتوماتای سلولی ابزاری است برای مدلسازی و شبیه‌سازی فرایندهایی که در جهان واقعی رخ میدهند. با علم به نحوه ی گسترش آتش‌سوزی و تهیه نقشه ریسک آتش سوزی، از این نقشه ها میتوان برای جلوگیری و پیشگیری از آتش سوزی و خسارات ناشی از آن استفاده کرد. در این تحقیق ابتدا پهنه بندی ریسک آتش سوزی در جنگلهای ارسباران با استفاده از عوامل محیطی چون شیب، جهت شیب، پوشش گیاهی و جهت باد غالب و بهره گیری از مدل Fire risk مشخص شده، سپس از مدل اتوماتای سلولی در غالب روش الکساندریدیس برای شبیه‌سازی نحوه ی گسترش جبهه ی آتش استفاده گردید. به دلیل وقوع آتش‌سوزی های زیاد ثبت شده در جنگل‌های ارسباران و غنای سرشار فلور و فون در آن، مستلزم حفاظت بیشتر مخصوصا از نظر آتش سوزی است.بررسی نتایج مدل Fire risk نشان داد که 36/56 درصد از منطقه دارای پتانسیل زیاد و خیلی زیاد برای وقوع آتش سوزی میباشد و جهت شیب و مقدار آن بیشترین تاثیر را در وقوع و گسترش جبهه ی آتش دارند. همچنین میزان همبستگی نقشه نهایی پتانسیل وقوع آتش‌سوزی با خطوط ارتباطی بیش از 73/0 میباشد که نشان میدهد عامل انسانی سهم بسزایی در ایجاد حریق داشته است. نتایج بدست آمده از مدل اتوماتای سلولی نیز نشان دادند که استفاده از این مدل همراه باGIS ، علاوه بر سرعت بخشیدن به شبیه‌سازی گسترش جبهه آتش و قابلیت نمایشی پویا از آن، از دقت بالایی (88/0) نیز برخوردار است.