تبیین نسبت «قاعده طلایی» با مسئولیت مدنی
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.30497/law.2024.245349.3441چکیده
قاعده طلایی، بهعنوان یکی از قواعد بنیادین اخلاق، مقرر میدارد «با دیگران همانطور رفتار کنید که رضایت دارید در وضعیت مشابه با شما رفتار شود». بهکارگیری این قاعده در مسئولیت مدنی در قالب «نظریه رفتار غیرنگر»، باعث میشود تا از طریق شناسایی شرایط، عوامل و ارزشها، تحمیل مسئولیت مدنی توجیه شود و مسئولیت مبتنی بر تقصیر، از حالت عینی و بدون سرزنش خود که ناشی از توجه به رفتار عامل زیان میباشد خارج شود، و به یک حالت ذهنی و فرآیند فکری که انتظار میرود انسان معقول هنگام تصمیمگیری در مورد نحوه رفتارش با دیگران داشته باشد، تمرکز کند و از طریق فراهم آوردن منبعی از ارزشهای مناسب برای عامل معقول، باعث ادغام طرحها و اولویتهای مختلف دیگران در طرحها و اولویتهای عامل زیان شده و انسجام اجتماعی را بهبود بخشد. اگر چه قاعده طلایی، با اعمال نظام مسئولیت محض در فعالیتهای فوقالعاده خطرناکی، که عامل به طور معقول رفاه خود و دیگران را در نظر گرفته، و با این وجود خطر اتفاق افتاده است سازگار نیست، و در خصوص تصمیمات نامعقول در مورد سطح فعالیت نیز با ارجاع کارکرد مسئولیت محض به نظام تقصیر، اعمال مسئولیت محض را در این موضوعات غیرضروری و غیرقابلتوجیه میداند.