فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رودکی سمرقندی، استاد شاعران و پدر شعر فارسی، از قله های زبان و ادب ایران فرهنگی است که سروده های اندکش در سدۀ اخیر، مورد توجّه محققّان قرار گرفته و اهمیّت این موضوع به کنکاش در سروده های نخستین و واکاوی در چگونگی شکل گیری اشعار فارسی دری، مرتبط است. از طرفی، فارسی زبانان در ایران، تاجیکستان، افغانستان و دیگر کشورها برای رودکی و سروده های وی، جایگاه ویژه ای در میان سرایندگان فارسی زبان قائل هستند؛ بنابراین بیان هر نکتۀ مختصر یا مفصّل دربارۀ سروده های به جا مانده از رودکی، بسیار مغتنم و بی گمان، یافتن نکات تازه در سروده هایش، نیازمند تأمّل و واکاوی منابعِ مستند و متقدّم است. یکی از این منابع مهم، فرهنگ های لغت هستتند و در میان آن ها، ضبط ابیات رودکی در فرهنگ لغت حلیمی(بحر الغرائب) به دلیل استفادۀ مؤلّف از منابع معتبر قبل از خود، نظیر لغت فُرس و صحاح الفُرس، کارآمد و مؤثّر است که این مهم، تا حدودی مورد توجّه مصحّحان دقیق و دانشمند دیوان رودکی نبوده است. به همین سبب، نگارندگان در این جستار، پس از بررسی همۀ ابیات منسوب به رودکی در فرهنگ حلیمی، سه بیت مهم از 120 بیت موجود در آن را برگزیده اند که دارای ضبط یا ضبط هایی منحصر به فرد و قابل توجّه هستند. سپس به ارزیابی این ابیات پرداخته و نشان داده اند که این ضبط ها به چه دلایلی اصیل یا قابل توجّهند و بر ضبط های مصحّحان، ترجیح دارند.