بررسی مشخصه های ادبیات گمانه زن در سه رمان معاصر( کاج زدگی،مه آلود، باران زاد)
نویسندگان
1 استادیارگروه دانشی زبان و ادبیات فارسی،واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه دانشی زبان و ادبیات فارسی،واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران ،ایران
3 استادیارگروه دانشی زبان و ادبیات فارسی،واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22059/jpl.2025.390434.2294چکیده
چکیدهگمانهزن، داستانی است که قوانین جهانش با دنیای واقعی تفاوت دارد؛پادآرمانشهر،آخرالزمان و پساآخرالزمان زیرشاخههای این ژانر هستند.این مقاله، با بررسی مشخصه های کاجزدگی و بارانزاد از ضحی کاظمی و مهآلود از الیستا آقایی ،علاوه بر بررسی و تصویر نظام های حاکم بر جوامع این داستان ها به بیان شباهتها و تفاوتهایشان می پردازد .نتایج پژوهش نشان میدهد که ویژگیهای این ژانر در چهار شاخۀ اصلی قرار میگیرند: مشخصههای حکومتی، بشری، اجتماعی و اقلیمی. کاجزدگی در بسامد مشخصههای حکومتی نظیر استبداد، تدابیر امنیتی، اتهام و اشد مجازات و مشخصههای بشری؛ مانند، عدم هویت و ماشینانگاری بشر،پیشتاز است؛در حالی که بارانزاد کمترین بسامد را دارد. هر سه اثر در شخصیتپردازی، همزادپنداری و نمایش بشر اندیشمند و انتقامجو که خواهان عشق و زندگی است، مشترک هستند.در مشخصههای اجتماعی، هر سه اثر پیامد یک فاجعۀ انسانی یا طبیعی هستند و در نظام طبقاتی، بیم و امید،هرج و مرج،خیانت و موجودات عجیب مشترکند.کاجزدگی،برخلاف دیگر آثار، فاقد دین و رهبر است و نظامی گری در آن مختص حکمران است؛بسامد این مشخصه در مه آلود، بالاترین و در باران زاد پایین ترین است.شرایط اقلیمی هر سه داستان ،در ناکجاآبادی در آینده رخ میدهد؛یعنی ،مهآلود در سیارهای دور و دو اثر دیگر روی زمین است.
