استخراج شبکه مضامین مولفه های تفکر رایانشی به روش تحلیل مضمون برای معلمان
نویسندگان
1 استاد، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 استاد، گروه رایانه، دانشکده آمار، ریاضی و رایانه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
5 استاد، گروه سنجش و اندازهگیری، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22034/cipj.2025.64922.1204چکیده
هدف: تفکر رایانشی یک موضوع بین رشتهای است و نقش مهمی در پرورش مهارت حل مسئله به صورت الگوریتمی در یادگیرندگان دارد اما هنوز درک جامعی از آن در زمینههای آموزشی وجود ندارد. هدف این پژوهش، استخراج شبکه مضامین مولفههای تفکر رایانشی است تا با افزایش دانش معلمان از ماهیت تفکر رایانشی، زمینه توسعه حرفهای آنان را فراهم سازد.روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف، بنیادی-کاربردی و از لحاظ روش پژوهش کیفی است.جامعه پژوهش شامل مقالات منتشرشده در بازه زمانی 2006 تا 2025 بود که با استفاده از کلمات کلیدی در پایگاههای اطلاعاتی اسکوپوس، ساینس دایرکت، اسپرینگر، اریک،کتابخانه دیجیتالی انجمن ماشینهای حسابگر و گوگل اسکالر جستجو شد و 831 مقاله به دست آمد. پس از غربالگری و اعمال معیارهای ورود و خروج، 216 مقاله به عنوان نمونه انتخاب شدند و 19 تعریف از آنها استخراج شد. برای تجزیه و تحلیل تعاریف از روش تحلیل مضمون با رویکرد شبکه مضامین آتراید-استرلینگ استفاده شد. روایی مدل با نظر خبرگان و پایایی با روش هولستی محاسبه شد که ضریب پایایی 85/0 به دست آمد.یافتهها: یافتهها منجر به استخراج شبکه مضامین مؤلفههای تفکر رایانشی شد که شامل 65 مضمون پایه، 8 مضمون سازماندهنده، 4 مضمون فراگیر و یک ابر مضمون بود و با نرمافزار مکس کیودا 2020 ترسیم شد.نتیجهگیری: نتایج نشان داد کاربرد مضامین مولفههای تفکر رایانشی در زمینههای آموزشی، مستلزم توسعه حرفهای معلمان در قالب کارگاههای آموزشی است که با همکاری متخصصان علوم کامپیوتر و تکنولوژی آموزشی میسر میباشد.