سرشت هتروتوپیک (دگرفضایی) غزل قلندری (با تاکید بر غزلی از فخرالدین عراقی)
نویسندگان
1 گروه ادیان و عرفان، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران؛
2 گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
doi
10.22059/jpl.2025.389105.2291چکیده
غزل قلندری به مثابه یک ضدژانر، با وارونهسازی قراردادهای موجود در سنتهای ادبی پیشین، به طور مستقیم و غیرمستقیم ارزشهای نمادین و روش کلی دیگر ژانرهای ادبی را به نقد و چالش میکشد. این پژوهش با بررسی تعامل غزل قلندری با دو ژانر سنتی شعر وعظی و شعر مدحی، به تحلیل هویت هتروتوپیک و ساختار بینژانری این نوع شعر پرداخته، و در پایان با تمرکز بر غزلی از فخرالدین عراقی نشان داده است که غزل هتروتوپیک قلندری چگونه با بهرهگیری از استراتژیهای پارودیک و تصویرپردازیهای کارناوالی، ضمن همگرایی با دیگر ژانرهای سنتی شعر فارسی و توسعه آنها در جهتهای جدید، همزمان آنها را در یک بازی ادبی پیچیده به چالش کشیده و لایههای جدیدی از بینامتنیت را خلق میکند.