معرّفی نسخۀ خطّی «دستورالشّعراء» اثر محمّد امانی مازندرانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 زبان و ادبیات فارسی، ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jpl.2025.387989.2289چکیده
کتاب دستورالشّعراء یکی از کتب جامع و آموزنده در علوم ادبی و فنّ شعر است. این کتاب در سال 1048 ه. توسّط امانی مازندرانی تألیف و به میرزا محمّدتقی وزیر تقدیم شدهاست. بحث پیرامون تعریف شعر و شاعر، فصولی در ابواب مختلف علم عروض، قافیه، بدیع و مطالبی پیرامون سرقات شعری، اساس مباحث این کتاب را تشکیل میدهد. اطّلاعات جامع و کامل هریک از مباحث مطرح شده در این کتاب به اهمّیّت آن میافزاید. میتوان بهجرئت گفت که این کتاب نیاز شاعران را در خصوص شناخت مباحث پیرامون فرم و صورت شعری را میتوانسته پاسخ بدهد و امروزه نیز کاربرد فراوانی میتواند داشته باشد. این کتاب با دارا بودن شاهد مثالهای شعری، دربردارندۀ ابیات زیادی از شعرای همعصر مؤلّف است که میتواند بازتابی از سطح شعری آن دوران باشد. ویژگیهای زبانی و سبکی دستورالشّعراء عمدتاً پیرو سبک نثرهای علمی دورۀ صفویّه است. در این مقاله از بیست و چهار نسخۀ موجود از کتاب، بیست و سه نسخه بهصورت اجمالی معرّفی و نسخۀ شمارۀ 4342 کتابخانۀ آستان قدس که در زمان خود مؤلّف کتابت شده بهصورت مفصّل مورد بررسی قرار گرفتهاست. این مقاله ضمن معرّفی نسخۀ خطّی این کتاب به بحث و بررسی ساختاری و محتوایی آن میپردازد و اطّلاعاتی از جنبههای مختلف و نقد آن در اختیار قرار میدهد.
