تعیین پیشرانهای توسعه گردشگری طبیعی و فرهنگی در سیستان با روش تجزیه و تحلیل ساختاری
نویسندگان
1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران‏
doi
10.22059/jne.2018.255673.1505چکیده
جایگاه صنعت گردشگری در توسعه همهجانبه ازجمله توسعه اقتصادی برکسی پوشیده نیست. در این راستا استفاده از روشهای آینده پژوهی ابزار مناسبی جهت پیشبینی آینده گردشگری و بنابراین جهتگیری اقدامات مدیریتی در حال حاضر هستند. مطالعه حاضر با هدف تعیین پیشرانهای توسعه در صنعت گردشگری به روش توصیفی- تحلیلی در منطقه سیستان انجام شد. به این منظور در ابتدا به روش میدانی، مرور منابع و طوفان فکری، 100 پیشران که وجودشان در منطقه مانع توسعه گردشگری است، شناسایی شد و در ادامه پیشرانها در پنج حوزه مرتب و در صورت لزوم، اصلاح و یا درهم ادغام شدند. پسازآن به روش دلفی مهمترین آنها انتخاب شد که شامل 55 پیشران در حوزههای زیرساختی- رفاهی، سیاسی، نهادی، اجتماعی و طبیعی است. مجدداً این پیشرانها با استفاده از تحلیل ساختاری جهت به دست آوردن پیشرانهایی با بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری غربال شدند. وضعیت پراکندگی پیشرانها در محورهای تأثیرپذیری و تأثیرگذاری در هر دو روش مستقیم و غیرمستقیم تحلیل ساختاری نشان داد که سیستم از پایداری برخوردار است. مهمترین عوامل توسعهنیافتگی صنعت گردشگری در سیستان، عوامل سیاسی و نهادی به ترتیب با شش و چهار پیشران در روش مستقیم و پنج و دو پیشران در روش غیرمستقیم بهدستآمد و مهمترین پیشرانهای اثرگذار، برنامهریزی ضعیف، فقدان برنامهریزی بلندمدت و فقدان مدیریت یکپارچه بوده که به ترتیب 16/6، 98/5 و 36/5 درصد از کل امتیازات را به خود اختصاص دادهاند. پیشران عدم سرمایهگذاری در منطقه نیز بهعنوان پیشران وابسته شاخص جهت نشاندادن وضعیت گردشگری در منطقه شناسایی شد.